Kiedy nie można zastrzec znaku towarowego? Przeszkody
Nie każdy znak towarowy można zarejestrować. Urząd może odmówić ochrony m.in. wtedy, gdy oznaczenie nie ma zdolności odróżniającej, jest opisowe lub rodzajowe, wprowadza w błąd, zostało zgłoszone w złej wierze albo narusza określone zakazy ustawowe. Ryzyko rejestracji może też wynikać z wcześniejszych praw innych podmiotów.
Znaku towarowego nie można zarejestrować, jeżeli nie pozwala odróżnić towarów lub usług jednej firmy od oferty konkurencji, ma charakter opisowy albo rodzajowy, wprowadza odbiorców w błąd, narusza prawo, dobre obyczaje lub wcześniejsze prawa innych osób. Przeszkodą może być również podobieństwo do wcześniejszego znaku zastrzeżonego dla tych samych lub zbliżonych towarów i usług. Dlatego przed zgłoszeniem należy ocenić zarówno samą nazwę lub logo, jak i możliwe kolizje z wcześniejszymi prawami.
Planując zastrzeżenie nazwy i logo firmy, należy wcześniej sprawdzić, czy każde z tych oznaczeń ma zdolność odróżniającą i nie napotyka przeszkód, które mogłyby doprowadzić do odmowy udzielenia ochrony przez Urząd Patentowy. Potencjalne bariery rejestracyjne można podzielić na kilka kategorii, obejmujących przesłanki podstawowe, bezwzględne oraz względne, które mają istotny wpływ na możliwość skutecznego uzyskania prawa ochronnego.
Twój znak nie spełnia wymogów rejestracji? Sprawdź, jak zmienić nazwę firmy, logo lub zakres zgłoszenia, aby lepiej przygotować znak towarowy do ochrony.
Marcin Setlak - prawnik, ekspert kreacji i ochrony marki. 20 -letnie doświadczenie w pracy z klientem.
Przed zgłoszeniem warto ocenić nie tylko sam znak, ale również szerszy kontekst prawny jego używania. Audyt prawny marki pozwala sprawdzić m.in. zdolność ochronną nazwy lub logo, wcześniejsze prawa, potencjalne kolizje oraz inne ryzyka, które mogą utrudnić rejestrację albo późniejsze korzystanie z marki.
Jakie cechy znaku mogą uniemożliwić jego rejestrację?
- brak możliwości przedstawienia swojego znaku w rejestrze znaków towarowych - znak towarowy można przedstawić w dowolnej formie, z wykorzystaniem ogólnie dostępnej techniki, o ile może on zostać odtworzony w rejestrze znaków towarowych; gdy nie będzie takiej możliwości, wtedy urząd może odmówić ochrony
- brak dostatecznych znamion odróżniających - znak towarowy powinien umożliwiać odróżnienie towarów lub usług jednego przedsiębiorcy od oferty innych podmiotów. Oznaczenie, które nie spełnia tej funkcji, może nie uzyskać ochrony. Więcej o tym, co to jest znak towarowy, jakie oznaczenia mogą podlegać rejestracji i jaką funkcję pełnią w obrocie, wyjaśniamy w osobnym poradniku. Ryzyko kolizji z wcześniejszym znakiem ma natomiast znaczenie przede wszystkim w postępowaniu sprzeciwowym, gdy właściciel wcześniejszego prawa zakwestionuje zgłoszenie.
Nie każda przeszkoda oznacza konieczność rezygnacji z marki. Najpierw trzeba ustalić, czy problem wynika z samego oznaczenia, zakresu towarów i usług czy z wcześniejszych praw innych podmiotów.
Jakie są bezwzględne przeszkody rejestracji znaku towarowego?
Po zgłoszeniu do zastrzeżenia znaku towarowego Urząd bada czy występują bezwzględne przesłanki odmowy rejestracji znaku towarowego. Przesłanki te zawierają znaki towarowe, które:
- składają się wyłącznie z elementów niepodlegających ochronie;
- są oznaczeniami rodzajowymi – przykładem może być winnica, która chciałaby zarejestrować produkowane przez siebie wino pod marką „Wino”;
- powstały dla uzyskania efektu technicznego lub zwiększenia wartości towaru;
- zawierają symbole narodowe – jest to przeszkoda, do której zaliczają się: użycie w znaku towarowym godła, barwy, hymnu, herbów województw, miast oraz miejscowości, oznaczeń związanych z obronnością, oznaczeń, które są orderami lub oznaczeniami wojskowymi. Jeżeli zgłaszany znak towarowy posiada którykolwiek z powyższych elementów Urząd odmówi rejestracji znaku towarowego, chyba że firma zdobędzie zezwolenie na użycie tych symboli od właściwego organu państwa;
- wprowadzają w błąd w szczególności co do charakteru, właściwości lub pochodzenia geograficznego towaru;
- zgłoszone są w złej wierze – ochrony znaku towarowego nie uzyska się w złej wierze, czyli wtedy, kiedy znak został zgłoszony, mimo iż dana osoba wiedziała, że nie ma do tego prawa;
- nie nadają się do odróżnienia w obrocie towarów, dla których zostały zgłoszone – np. znak interpunkcyjny lub cyfra, płaska figura geometryczna.
- weszły do języka potocznego lub są zwyczajowo używane w uczciwych i utrwalonych praktykach handlowych – np. kajzerka, termos, bagietka.
Ponadto rejestracji nie podlega znak, którego używanie jest niezgodne z prawem, porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami. O ile sprzeczność z prawem jest zrozumiała, problem mogą stanowić ogólne stwierdzenia: porządek publiczny i dobre obyczaje. Dobre obyczaje to pojęcie odwołujące się do wartości powszechnie akceptowanych w społeczeństwie. Niedopuszczalna będzie rejestracja znaków towarowych naruszających normy moralne lub etyczne. Przykładem naruszenia dobrych obyczajów może być graficznie przedstawiony znak dotyczący towarów mających charakter wulgarny, dyskryminujący lub obraźliwy. Znaki sprzeczne z porządkiem publicznym to znaki, które promują faszyzm i inne totalitarne ustroje państwa lub nawołujących do nienawiści.
Rozpocznij bezpłatną, wstępną weryfikację:
Czym są względne przeszkody rejestracji znaku towarowego?
Sprzeciw, który jest wynikiem względnych przeszkód rejestracji znaku towarowego
Dopiero wniosek osoby trzeciej powoduje badanie zaistnienia względnej przeszkody udzielenia ochrony znaku towarowego. Urząd, który bada możliwość wystąpienia przeszkody dla rejestracji znaku towarowego, nie dokonuje analiz rejestru znaków towarów, po to, aby sprawdzić, czy podobne lub identyczne oznaczenie nie było zarejestrowane lub zgłoszone wcześniej albo czy nie narusza praw majątkowych lub autorskich innych osób.
To właśnie sprzeciw osoby trzeciej jest najczęstszym powodem, dla którego Urząd Patentowy może odmówić ochrony znaku towarowego. Każdy znak towarowy obowiązuje na określonym terytorium. Patrząc na terytorium Polski pod uwagę należy brać nie tylko znaki towarowe polskich przedsiębiorców, ale również te, które są chronione w ramach Unii Europejskiej czy innych regulacji międzynarodowych. Dlaczego należy brać pod uwagę również znaki towarowe spoza terytorium Polski? Przedsiębiorcy prowadzący swoją działalność na terenie Unii Europejskiej mogą uzyskać ochronę swojego znaku towarowego na całym jej terytorium poprzez jedno zgłoszenie w Urzędzie Unii Europejskiej ds. Własności Intelektualnej (w skrócie: EUIPO).
Najczęstszy błąd polega na ocenianiu znaku wyłącznie przez pryzmat jego brzmienia lub wyglądu. W praktyce o ryzyku kolizji nie decyduje sam fakt, że dwie nazwy są podobne albo różne. Znaczenie ma również zakres towarów i usług, sposób postrzegania oznaczeń przez odbiorców, siła odróżniająca wcześniejszego znaku oraz jego rzeczywisty zakres ochrony. Dlatego dwie podobne nazwy nie zawsze muszą ze sobą kolidować, a dwa znaki różniące się na pierwszy rzut oka mogą nadal tworzyć istotne ryzyko prawne.
Przy analizie, czy dane oznaczenia mogą zostać uznane za znaki kolizyjne, istotne znaczenie ma nie tylko ich wizualna forma, lecz także podobieństwo fonetyczne i znaczeniowe. W praktyce nawet niewielkie różnice w zapisie znaku nie zawsze wystarczą, aby wykluczyć ryzyko kolizji, jeżeli oba oznaczenia są przeznaczone dla tych samych lub bardzo zbliżonych towarów albo usług. W takiej sytuacji Urząd Patentowy bada, czy przeciętny odbiorca mógłby uznać znaki za powiązane ze sobą gospodarczo, co może przesądzić o odmowie udzielenia ochrony jednemu z nich. Jednak, kolizja znaków towarowych nie będzie miała miejsca w przypadku, gdy obie firmy mają tę samą nazwę, ale działają w innych branżach. Przykładowo - pomiędzy nazwą „Biedronka” w przypadku usług krawieckich oraz nazwą znanej w Polsce sieci sklepów nie zajdzie kolizja wykluczająca możliwość rejestracji znaku towarowego „Biedronka” dla tych usług krawieckich. Nie można natomiast zastrzec już takiej nazwy dla minimarketu, ponieważ istnienie dwóch sieci sklepów „Biedronka” mogłoby wprowadzić klientów w błąd.
Z naszej praktyki w Brandelaw
Największe ryzyko pojawia się wtedy, gdy analiza znaku odbywa się dopiero po inwestycji w markę. W praktyce spotykamy przedsiębiorców, którzy mają już gotowe logo, domenę, materiały reklamowe czy opakowania, a dopiero przed zgłoszeniem okazuje się, że nazwa jest zbyt opisowa albo koliduje z wcześniejszym prawem. W takiej sytuacji problem nie dotyczy już wyłącznie rejestracji - może oznaczać również kosztowną zmianę nazwy, identyfikacji lub strategii marki. Dlatego rekomendujemy ocenę zdolności ochronnej i wcześniejszych praw jeszcze przed pełnym wdrożeniem oznaczenia na rynek.
FAQ
Poznaj odpowiedzi na popularne pytania
Nie można zarejestrować znaku towarowego, który narusza prawa osobiste lub majątkowe osób trzecich, jak również wprowadza w błąd odbiorcę. Nie udziela się ochrony na znaki towarowe, które są identyczne lub podobne do znaków już zarejestrowanych. Znak towarowy nie może być też sprzeczny z porządkiem publicznym jak również zawierać słów pochodzących z języka potocznego, w odniesieniu do towarów lub usług, które ma obejmować ochrona. Przy rejestracji znaku towarowego zakazane jest również używanie min. symboli narodowych.
Bezwzględne przesłanki rejestracji znaku towarowego to takie przeszkody, które wyłączają możliwość rejestracji znaku towarowego z mocy prawa. Urząd Patentowy bada poprawność wniosku w kontekście obowiązujących przepisów czy nie zachodzą podstawy do odmowy wszczęcia postępowania o rejestrację znaku towarowego. Innymi słowy, jeżeli nie ma podstaw do odmowy, to urząd uruchamia dalsze postępowanie i publikuje znak w biuletynie.
Przesłanki względne rejestracji nie są przedmiotem badania przez Urząd Patentowy. Są one wynikiem wniesienia sprzeciwu przez osobę trzecią. Podstawą sprzeciwu może być posiadanie zarejestrowanego znaku towarowego, który jest podobny lub identyczny jak również naruszenie majątkowych praw autorskich do logotypu. Urząd patentowy wszczyna postępowanie sprzeciwowe na podstawie złożonego wniosku przez stronę, która uważa, że dane zgłoszenie narusza jej prawa.
Nie. Ocenia się nie tylko podobieństwo oznaczeń, ale również zakres towarów i usług oraz ryzyko, że odbiorcy uznają marki za powiązane.
Oznaczenie wyłącznie opisujące cechy towarów lub usług może nie uzyskać ochrony. Ocena zależy jednak od konkretnej nazwy, zakresu zgłoszenia i sposobu jej odbioru przez właściwy krąg klientów.
Prawnik i jeden z nielicznych ekspertów w Polsce łączących kompetencje w zakresie kreacji marek z ich ochroną prawną. Od ponad 20 lat doradza przedsiębiorcom w kreacji marek, rejestracji znaków towarowych oraz budowaniu strategii ochrony własności intelektualnej. Współtwórca ponad 300 marek wprowadzonych na rynek w Polsce i Unii Europejskiej. Absolwent prawa na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz Studium Prawa Amerykańskiego Chicago-Kent College of Law. Ukończył również studia podyplomowe z zakresu prawa własności intelektualnej w Centrum Praw Własności Intelektualnej im. H. Grocjusza oraz zarządzania projektami w Akademii Leona Koźmińskiego. Trener, wykładowca i autor publikacji dotyczących kreacji i ochrony marki. Współpracuje m.in. z Wydziałem Prawa UMCS, Akademią Leona Koźmińskiego i Centrum Praw Własności Intelektualnej, prowadząc zajęcia z zakresu prawa nowych technologii i własności intelektualnej. Uważa, że najczęstszym błędem przedsiębiorców nie jest brak dobrej marki, lecz brak jej odpowiedniej ochrony.
