Najważniejsze zmiany w prawie własności przemysłowej - podsumowanie 2025 / zapowiedzi 2026

Rok 2025 okazał się dla prawa własności przemysłowej okresem zmian o istotnym znaczeniu praktycznym, a część ich konsekwencji będzie wyraźnie odczuwalna również w 2026 roku. Zmiany te dotyczą już nie tylko samego zakresu ochrony znaków, wzorów i patentów, lecz także procedur, kosztów oraz sposobu przygotowywania firm do ochrony swoich aktywów niematerialnych. Szczególne znaczenie ma reforma unijnego prawa wzorów wynikająca z Rozporządzenia UE 2024/2822, której pierwsza faza zaczęła obowiązywać 1 maja 2025 r., a kolejna ma wejść w życie 1 lipca 2026 r. Nowe przepisy rozszerzają definicję wzoru przemysłowego, lepiej dostosowując ją do realiów cyfrowych i współczesnych modeli projektowania. W praktyce oznacza to, że łatwiej będzie zabezpieczyć nie tylko tradycyjne formy produktu, lecz także interfejsy, animacje, grafiki i inne projekty cyfrowe.

Zmiany objęły również samą procedurę rejestracji wzorów w EUIPO. W 2025 r. weszły w życie nowe zasady, które porządkują procedury, upraszczają odnawianie praw i ułatwiają przygotowanie materiałów dowodowych. Dla biznesu oznacza to bardziej przejrzysty i dostępny system ochrony, ale jednocześnie większą potrzebę starannego przygotowania zgłoszeń i dokumentacji. Równolegle coraz silniej na rynek oddziałuje system jednolitego patentu, w którym jedno postępowanie może wywoływać skutki w wielu państwach jednocześnie. To z jednej strony przyspiesza dochodzenie praw i porządkowanie sporów, z drugiej jednak zwiększa skalę ryzyka, zwłaszcza w przypadku unieważnienia.

Rok 2026 przyniósł dalsze etapy tych zmian. Wchodzące w życie kolejne elementy reformy wzorów, w tym nowe zasady przedstawiania projektów i nacisk na precyzyjne opisy, a także zmieniające się opłaty w EPO. Dlatego przedsiębiorcy już teraz powinni przejrzeć swoje portfolio praw własności przemysłowej, zaplanować budżet, uporządkować dokumentację projektów cyfrowych i przygotować zespoły na bardziej cyfrowe, szybsze i wymagające procedury. Właśnie dlatego podsumowanie 2025 roku i spojrzenie na obecny rok 2026 nie jest dziś wyłącznie przeglądem zmian legislacyjnych, lecz praktycznym przewodnikiem po tym, jak zmienia się otoczenie ochrony innowacji, designu i marki.

Podsumowanie kluczowych zmian w 2025 roku

Rok 2025 przyniósł ważne zmiany w prawie własności przemysłowej zarówno na poziomie unijnym, jak i krajowym. W Unii Europejskiej największe znaczenie miała reforma ochrony wzorów przemysłowych , lepiej dostosowująca przepisy do realiów projektów cyfrowych i współczesnej praktyki biznesowej. Z kolei w Polsce 2025 był przede wszystkim okresem intensywnych prac nad nową ustawą – Prawo własności przemysłowej, która ma uprościć procedury i dostosować krajowy system do zmian wdrażanych w UE.

Unia Europejska

Największe zmiany to te dotyczące wzorów przemysłowych. Od 1 maja 2025 r. zaczęła działać I faza reformy unijnych wzorów (EU Design Package), która modernizuje ochronę designu - szczególnie pod kątem projektów cyfrowych.

Istotą tej zmiany jest lepsze dostosowanie regulacji do aktualnych realiów rynkowych, poprzez objęcie ochroną nie tylko statycznej postaci produktu, ale również elementów dynamicznych, takich jak ruch i animacja, oraz poprzez szersze ujęcie pojęcia produktu, obejmujące także formy niematerialne, w tym grafiki i graficzne interfejsy użytkownika (GUI). Zmiana ta istotnie wzmacnia ochronę projektów cyfrowych.

Jakie znaczenie mają te zmiany dla zgłaszających w praktyce?

• Prościej zgłaszać większe portfele: zniknął wymóg „jedności klasy” w zgłoszeniach wielokrotnych, więc można łączyć różne produkty w jednym zgłoszeniu (wciąż w ramach limitów ilościowych). Łatwiejsze zgłaszanie większych portfeli wzorów – dzięki zniesieniu wymogu jednolitości klasy w zgłoszeniach wielokrotnych możliwe jest objęcie jednym zgłoszeniem różnych produktów, z zachowaniem obowiązujących limitów ilościowych. To rozwiązanie zwiększa elastyczność procedury i ułatwia ochronę szerszego portfolio wzorów.

• Jedno miejsce składania zgłoszeń: zgłoszenia unijnych wzorów składa się bezpośrednio w EUIPO bez pośrednictwa urzędów krajowych. Rozwiązanie to upraszcza procedurę i porządkuje ścieżkę zgłoszeniową.

• Rezygnacja z fizycznych próbek - wycofano możliwość składania fizycznych próbek zamiast przedstawień graficznych. Oznacza to pełniejsze dostosowanie procedury do cyfrowego modelu zgłoszeń i większy nacisk na prawidłowe przygotowanie materiału przedstawiającego wzór.

• Zmiany w opłatach i odnowieniach: uproszczono strukturę opłat, w tym zasady dotyczące opłaty zgłoszeniowej, a także doprecyzowano sposób obliczania okresów odnowienia. Ma to zwiększyć przejrzystość systemu i ułatwić planowanie ochrony w dłuższej perspektywie.

• Zmiany w opłatach i odnowieniach: uproszczono strukturę opłat, w tym zasady dotyczące opłaty zgłoszeniowej, a także doprecyzowano sposób obliczania okresów odnowienia. Ma to zwiększyć przejrzystość systemu i ułatwić planowanie ochrony w dłuższej perspektywie.

Dodatkowo EUIPO opublikował wersję Guidelines 2025 dla wzorów, obowiązującą od 1 maja 2025 r., która porządkuje praktykę urzędu.

Polska

W Polsce 2025 był rokiem prac nad dużą reformą PWP istotną również dla ochrony wzorów przemysłowych. Kluczowym tematem 2025 r. były prace legislacyjne nad projektem nowej ustawy - „Prawo własności przemysłowej” , której cel to uproszczenie i przyspieszenie procedur oraz uporządkowanie przepisów w jednym akcie. Projekt wprost zakłada dostosowanie polskich rozwiązań do standardów UE, w tym poprzez oparcie regulacji dotyczących wzorów na unijnych ramach (wskazana dyrektywa dot. ochrony wzorów) oraz uwzględnienie nowych unijnych rozwiązań. Projekt ustawy odwołuje się także do unijnego systemu oznaczeń geograficznych dla wyrobów rzemieślniczych i przemysłowych (to nowa kategoria ochrony na poziomie UE).

Wpływ zmian na przedsiębiorców i branżę

Zmiany w prawie własności przemysłowej nie mają wyłącznie charakteru legislacyjnego, ale bezpośrednio wpływają na sposób działania przedsiębiorców, zarządzanie portfelami praw oraz podejście do ochrony projektów, marek i innowacji. Dla części firm oznaczają one nowe możliwości skuteczniejszego zabezpieczania aktywów niematerialnych, zwłaszcza w obszarze projektów cyfrowych, dla innych - konieczność dostosowania procesów, dokumentacji i budżetów do bardziej złożonych i dynamicznych realiów ochrony. W praktyce wpływ tych zmian najlepiej widać właśnie w obszarach, które dotyczą codziennego funkcjonowania biznesu i całych branż. Oto co przyniosły zmiany w IP:

• Łatwiej chronić projekty cyfrowe - dzięki szerszemu rozumieniu wzoru i produktu w prawie UE możliwe stało się pełniejsze objęcie ochroną interfejsów użytkownika (GUI), grafik i elementów dynamicznych. Zmiana ta lepiej odpowiada realiom współczesnego rynku cyfrowego.
• Prostsze budowanie dużych portfeli wzorów – w zgłoszeniach wielokrotnych zniesiono wymóg „jedności klasy”, więc łatwiej zgłaszać wiele różnych wariantów w jednym pakiecie.
• Jedna, centralna ścieżka zgłoszeń w UE - Zgłoszenia wzorów składa się obecnie bezpośrednio w EUIPO, z pominięciem ścieżki krajowej, co upraszcza i przyspiesza procedurę, ale jednocześnie wymaga większej staranności w przygotowaniu dokumentacji oraz materiałów zgłoszeniowych.
• Zmiany w opłatach/odnowieniach = \ uporządkowanie zasad odnowień i opłat zwiększa znaczenie sprawnego planowania oraz stałego monitorowania kosztów i terminów, zwłaszcza przy zarządzaniu większymi portfelami praw.
• Większe znaczenie egzekwowania i dowodów - reforma silniej akcentuje ochronę przed kopiowaniem, także w odniesieniu do nowych technologii
• W Polsce 2025 rok jest przede wszystkim okresem przygotowań do reformy Prawa własności przemysłowej (UC81 Projekt ustawy - Prawo własności przemysłowej - Kancelaria Prezesa Rady Ministrów - PortalGov.pl ), której celem jest uproszczenie i uporządkowanie przepisów oraz ich lepsze dostosowanie do standardów UE. Z perspektywy przedsiębiorców to właściwy moment na uporządkowanie wewnętrznych procesów związanych z ochroną własności intelektualnej.
• Nowa szansa dla branż regionalnych/rzemieślniczych - startuje unijny system oznaczeń geograficznych dla wyrobów rzemieślniczych i przemysłowych (zastosowanie od 1.12.2025), co może wzmacniać sprzedaż i ochronę „pochodzenia”.

Podsumowując, wpływ tych zmian na przedsiębiorców i branżę jest dwojaki. Z jednej strony zwiększają one dostępność i elastyczność ochrony, zwłaszcza w odniesieniu do projektów cyfrowych, większych portfeli wzorów oraz nowych kategorii oznaczeń. Z drugiej strony wymagają od firm bardziej uporządkowanego podejścia do zarządzania własnością przemysłową, w tym lepszego przygotowania dokumentacji, większej kontroli terminów i kosztów oraz szybszego reagowania w razie naruszeń. Dla całej branży oznacza to stopniowe przejście do bardziej nowoczesnego, cyfrowego i wymagającego modelu ochrony, w którym znaczenia nabierają nie tylko same prawa, ale również sposób ich planowania, dokumentowania i egzekwowania.

Zmiany w PWP w 2026 rok

Rok 2026 to kolejny etap istotnych zmian w obszarze własności przemysłowej, tym razem szczególnie widocznych w praktyce kosztowej i proceduralnej. Przedsiębiorcy powinni zwrócić uwagę zarówno na planowane podwyżki opłat patentowych w Europejskim Urzędzie Patentowym, jak i na dalsze wdrażanie reformy unijnego systemu wzorów. Zmiany te będą miały znaczenie nie tylko dla nowych zgłoszeń, lecz także dla strategii ochrony, planowania budżetu oraz zarządzania portfelami praw w skali europejskiej.

• Wyższe opłaty w EPO od 1 kwietnia 2026 r. – większość kluczowych opłat patentowych (np. za wyszukiwanie, badanie, udzielenie, część opłat rocznych) będzie naliczana według nowych stawek dla płatności dokonanych od 01.04.2026.
• Druga faza reformy wzorów w UE od 1 lipca 2026 r. – wejdą kolejne zmiany w systemie unijnych wzorów (dalsze doprecyzowanie zasad i narzędzi „technicznych” w procedurze)

Jak przygotować się na nadchodzące zmiany?

Zmiany w prawie własności przemysłowej warto potraktować nie tylko jako nowy obowiązek regulacyjny, ale przede wszystkim jako okazję do uporządkowania strategii ochrony marki, designu i innowacji. Dla przedsiębiorców kluczowe będzie odpowiednio wczesne przygotowanie procesów wewnętrznych, dokumentacji oraz budżetów, tak aby nowe regulacje przełożyły się na realne korzyści, a nie dodatkowe ryzyko organizacyjne lub kosztowe.

Warto sprawdzić, jakie znaki towarowe, wzory, patenty i inne prawa wyłączne firma już posiada, które z nich mają nadal znaczenie biznesowe, a które wymagają odnowienia, rozszerzenia lub uporządkowania. Taki przegląd ułatwia ocenę, czy zakres ochrony odpowiada aktualnej działalności i planom rozwoju przedsiębiorstwa.

Zmiany w prawie unijnym wzmacniają możliwości ochrony interfejsów użytkownika, grafik, animacji i innych elementów cyfrowych. Dlatego warto przeanalizować, czy firma rozwija rozwiązania, które dotychczas nie były traktowane jako przedmiot ochrony, a obecnie mogą zostać skutecznie zabezpieczone.

Zmiany dotyczące odnowień, opłat i procedur zwiększają znaczenie bieżącej kontroli terminów oraz kosztów. Przy większych portfelach praw brak odpowiedniego nadzoru może prowadzić do utraty ochrony lub niepotrzebnych wydatków. Dobrym rozwiązaniem jest wdrożenie jasnego systemu monitorowania terminów, opłat i decyzji dotyczących dalszego utrzymywania praw.

Przedsiębiorcy korzystający z ochrony patentowej na poziomie europejskim powinni już teraz uwzględnić w budżetach nowe stawki opłat obowiązujące od 1 kwietnia 2026 r. Wcześniejsze zaplanowanie zgłoszeń i płatności pozwoli lepiej rozłożyć koszty oraz uniknąć presji finansowej na dalszych etapach postępowania.

W przypadku wzorów zarejestrowanych w EUIPO warto rozważyć konsekwentne używanie oznaczenia (D). Ma ono znaczenie informacyjne i może wzmacniać przekaz, że dany projekt korzysta z formalnej ochrony, co w praktyce może działać prewencyjnie.

Program dotacyjny SME Fund obejmuje refundacje części opłat za znaki towarowe, wzory i patenty. Ponieważ procedura wnioskowania jest stosunkowo prosta, a pula środków ograniczona, warto odpowiednio wcześnie sprawdzić warunki udziału i przygotować się do złożenia wniosku.

Zatem, najlepszym sposobem przygotowania się do nadchodzących zmian jest połączenie perspektywy prawnej, biznesowej i organizacyjnej. Firmy, które już teraz uporządkują portfolio praw, dokumentację, budżety i procesy wewnętrzne, będą lepiej przygotowane do korzystania z nowych możliwości ochrony i sprawniej zareagują na zmieniające się warunki rynkowe.

Opinie ekspertów na temat przyszłych regulacji

Podsumowując, kierunek zmian w prawie własności przemysłowej jest wyraźny. System ochrony ma coraz lepiej odpowiadać realiom gospodarki cyfrowej, szybszym procesom biznesowym i rosnącej skali działalności transgranicznej. W obszarze wzorów oznacza to większe możliwości ochrony projektów cyfrowych, w tym interfejsów, grafik, animacji i innych dynamicznych form prezentacji. Dla przedsiębiorców to konkretna szansa, aby szerzej niż dotąd zabezpieczać elementy, które realnie budują przewagę rynkową produktu lub usługi, ale wcześniej nie zawsze były oczywistym przedmiotem ochrony.

Równocześnie rośnie znaczenie jakości dokumentacji i przygotowania materiału dowodowego już na wczesnym etapie. W praktyce oznacza to, że firmy powinny nie tylko zgłaszać prawa, ale również systematycznie dokumentować proces projektowy, gromadzić pliki źródłowe, wersje rozwojowe, daty publikacji i materiały porównawcze. Taka dokumentacja może później decydować o skuteczności ochrony, egzekwowaniu praw albo obronie przed unieważnieniem.