Co to jest znak towarowy i co może nim być? Definicja
Znak towarowy pozwala odróżnić towary lub usługi jednej firmy od oferty konkurencji i może obejmować m.in. nazwę, logo, slogan lub inne charakterystyczne oznaczenie marki. Po uzyskaniu prawa ochronnego właściciel może informować o rejestracji, umieszczając przy znaku symbol ®. W artykule wyjaśniamy, co może być znakiem towarowym, jakie warunki musi spełnić oznaczenie oraz jaki zakres ochrony daje jego rejestracja.
Znak towarowy to oznaczenie, które pozwala odróżnić towary lub usługi jednego przedsiębiorstwa od oferty innych podmiotów. Może nim być między innymi nazwa, logo, slogan, symbol, kształt produktu lub opakowania, dźwięk, ruch albo oznaczenie multimedialne. Warunkiem uzyskania ochrony jest zdolność odróżniająca oraz możliwość przedstawienia znaku w rejestrze w sposób pozwalający jednoznacznie ustalić przedmiot prawa. Rejestracja zapewnia ochronę dla wskazanych towarów i usług oraz na określonym terytorium.
Na konkurencyjnym rynku znak towarowy pełni nie tylko funkcję identyfikacyjną, lecz także komunikacyjną i biznesową. Pozwala odbiorcom rozpoznać pochodzenie produktu lub usługi, łączy ofertę z konkretną marką oraz wspiera budowanie jej reputacji. Dlatego odpowiednio zaplanowana ochrona nazwy i logo firmy pozwala zabezpieczyć najważniejsze oznaczenia, wokół których przedsiębiorca buduje rozpoznawalność marki.
Nie czekaj, aż ktoś zacznie korzystać z podobnej nazwy firmy lub logo firmy. Zastrzeż swoje oznaczenia jako znak towarowy i zadbaj o bezpieczną ochronę marki.
Marcin Setlak - prawnik, ekspert kreacji i ochrony marki. 20 -letnie doświadczenie w pracy z klientem.
Rozwój technologii sprawił, że tradycyjne formy przedstawiania znaków przestały odpowiadać wszystkim sposobom komunikowania marki. Dlatego przepisy zniosły obowiązek graficznego przedstawienia oznaczenia. Obecnie znak może zostać przedstawiony przy użyciu technologii właściwej dla jego charakteru, pod warunkiem że przedmiot i zakres ochrony można ustalić w sposób jasny, precyzyjny i jednoznaczny. Ułatwiło to rejestrację m.in. znaków dźwiękowych, ruchomych, multimedialnych i hologramowych.
Co można zastrzec jako znak towarowy? Poznaj warianty ochrony prawnej
Mimo rozwoju przepisów i coraz szerszych możliwości rejestracji znaków towarowych w różnych formach, ich podstawowe funkcje pozostają niezmienne. W dalszym ciągu kluczowe znaczenie ma zabezpieczenie marki, które pozwala przedsiębiorcom chronić swoją pozycję rynkową przed kopiowaniem, nieuczciwym naśladownictwem i zawłaszczeniem, a jednocześnie daje konsumentom pewność, że nabywane produkty lub usługi pochodzą z wiarygodnego źródła.
Obalmy w tym miejscu pewien mit dotyczący znaków towarowych związany z symbolem TM. Ostatecznie rozwiązujemy tą wątpliwość. Symbol TM przy znaku towarowym nie oznacza żadnej szczególnej ochrony prawnej. W zasadzie kompletnie nic nie daje. Jest to jedynie wskazanie, że mamy do czynienia ze znakiem towarowym, którego właściciel zdaje sobie sprawę ze swoich praw do oznaczenia. Symbol TM przy swoim znaku może umieścić każdy kto zechce i nie wiąże się z tym spełnienie jakichkolwiek dodatkowych warunków. To oznacza, że każdy kto będzie chciał skorzystać na Twojej renomie i bezprawnie użyć Twojej nazwy lub logo – zrobi to. Tobie argument „znak jest oznaczony symbolem TM” kompletnie nic nie da. Znacznie trudniej zablokujesz takie działania, znacznie trudniej wyegzekwujesz swoje racje i przede wszystkim może okazać się niemożliwe odzyskanie jakichkolwiek pieniędzy które straciłeś przez nieuczciwe działania konkurencji. Wszystko zaś będzie wymagało czasu i pieniędzy na cywilne postępowania sądowe. Jeśli chcesz nabyć szczególne prawo ochronne znaku towarowego, powinieneś postarać się o nią w Urzędzie Patentowym. Pozytywna decyzja Urzędu pozwoli Ci używać przy znaku symbolu ®. Ten symbol ochronny, przyjęto prawie na całym świecie jako uniwersalne oznaczenie zastrzeżonych znaków towarowych.
Co to jest zastrzeżony znak towarowy?
Poznałeś już definicję znaku towarowego. Niezależnie ile inwestujesz rocznie w jego promocję i materiały marketingowe, na pewno nie chcesz, by ktoś bezprawnie korzystał z renomy Twojej marki. Sposobem na zabezpieczenie się przed takimi sytuacjami jest zastrzeżenie znaku towarowego.
Oznaczenie TM oznaczające znak towarowy
Znakiem towarowym jest każde oznaczenie, jeżeli nadaje się do odróżniania w obrocie gospodarczym produktów jednego przedsiębiorstwa od produktów konkurencji. Poniżej znajdziesz definicję znaku towarowego.
źródło: Dz.U.2023.1170 PWP - Definicja znaku towarowego Art. 120 PWP
Co może być znakiem towarowym?
Znakiem towarowym może być każde oznaczenie, które pozwala odróżnić towary lub usługi jednego przedsiębiorcy od oferty innych podmiotów obecnych na rynku. Rodzaje znaków towarowych obejmują różne formy oznaczeń, których wspólnym celem jest identyfikacja pochodzenia produktów lub usług w obrocie gospodarczym oraz budowanie rozpoznawalności marki.
Najczęściej znaki towarowe występują w formie:
- słownej - jako wyraz, slogan reklamowy, nazwa lub fantazyjne zbitki liter;
- słowno - graficznej - rysunek, logo, ornament, z elementami literowymi lub słownymi;
- graficznej - znakami towarowymi mogą być: logo, rysunek, ornament, symbol, emblemat lub zestawienia kolorystyczne;
- przestrzennej – chodzi tutaj o kształt towaru lub opakowania;
wśród pozostałych możemy wymienić:
- dźwiękowy;
- ruchomy;
- multimedialny;
- pozycyjny;
- deseń;
- kolor lub zestawienie kolorów.
Na czym polega rejestracja znaku towarowego?
Zastrzeżenie znaku towarowego w Polsce polega na zgłoszeniu nazwy, logo, sloganu lub innego oznaczenia do Urzędu Patentowego RP. Urząd sprawdza wymogi formalne i bezwzględne przeszkody rejestracji, a następnie publikuje zgłoszenie, rozpoczynając trzymiesięczny okres sprzeciwowy. Jeżeli postępowanie zakończy się pozytywnie i zostaną wniesione wymagane opłaty, właściciel uzyskuje prawo ochronne na znak. Po dokonaniu zgłoszenia Urząd zbada, czy wszystkie dokumenty są właściwie wypełnione oraz zbadają tzw. bezwzględne przesłanki odmowy. Jeśli znak towarowy otrzyma akceptacje Urzędu, zostanie opublikowany w Biuletynie Urzędu Patentowego (BUP). To jednak nie koniec. Od momentu opublikowania znaku w BUP rozpoczyna się tzw. okres sprzeciwowy. Jeśli w tym czasie żaden podmiot nie zgłosi sprzeciwu do rejestracji Twojego znaku, otrzymasz pozytywną decyzję warunkową. Po jej opłaceniu prawo ochronne znaku towarowego trwa 10 lat od chwili zgłoszenia wniosku.
Prawo ochronne na znak towarowy jest udzielane na 10 lat i może być odnawiane na kolejne dziesięcioletnie okresy, o ile zostaną spełnione wymagania dotyczące przedłużenia ochrony.
Ochrona znaku towarowego ma charakter terytorialny, dlatego przed zgłoszeniem warto ustalić, gdzie marka będzie rzeczywiście używana. W Polsce ochronę można uzyskać przez UPRP, natomiast zastrzeżenie znaku towarowego w UE pozwala objąć jednym zgłoszeniem wszystkie państwa członkowskie Unii Europejskiej. Jeżeli działalność ma obejmować również rynki poza UE, można rozważyć ochronę w systemie międzynarodowym WIPO.
Rozpocznij bezpłatną, wstępną weryfikację:
Jakie znaki towarowe nie mogą zostać zarejestrowane?
Nie każde oznaczenie może zostać uznane za znak towarowy, a co za tym idzie, może nie uzyskać ochrony. Zgodnie z art. 129 z indeksem 1 ustawy prawo własności przemysłowej nie udziela się prawa ochronnego na oznaczenie, które nie może być znakiem towarowym. Podstawową funkcją, jaką pełni znak towarowy jest odróżnianie towarów i usług jednego przedsiębiorcy od towarów i usług innych przedsiębiorstw. Dlatego, jeżeli oznaczenie nie spełnia tej podstawowej funkcji, to nie może być uznane za znak towarowy, a co za tym idzie, nie będzie mogło korzystać z ochrony prawnej związanej z jego rejestracją.
Przekładając na język polski. Ochrony nie uzyska oznaczenie, które nie może pełnić funkcji znaku towarowego, np. jest pozbawione zdolności odróżniającej, wyłącznie opisuje towary lub usługi, stało się określeniem zwyczajowym albo może wprowadzać odbiorców w błąd. Odrębnym ryzykiem jest kolizja z wcześniejszym znakiem, która może prowadzić do sprzeciwu właściciela wcześniejszego prawa.
Takimi oznaczeniami, które nie powinny być uznane za znaki towarowe, są na przykład kształty towarów. Jeżeli kształt towaru jest uwarunkowany wyłącznie naturą towaru, względami technicznymi lub zwiększeniem wartości towaru, to nie powinien być uznany za znak towarowy. Piszemy, że nie powinien, bo takie przypadki w historii rejestracji znaków towarowych miały miejsce. Przykładem może być rejestracja jako znaku towarowego pojedynczego klocka lego. W 1999 r. został on zarejestrowany jako przestrzenny znak towarowy mimo że jego kształt miał według wielu jedynie wymiar funkcjonalny. Taka rejestracja pozwoliła firmie Lego na monopolizację rynku i zakazanie produkcji nie tylko takich samych, ale też podobnych do niego klocków. Pod takie naruszenie mogłyby się zaliczać praktycznie wszystkie klocki mające wypustki do łączenia się z innymi klockami, czyli praktycznie cały rynek klocków. Była to sytuacja niedopuszczalna, w związku z tym konkurencyjna firma wniosła od razu o unieważnienie nadanego firmie Lego prawa. Spór był zaciekły i trwał prawie 14 lat, ale w końcu prawo ochronne na klocek Lego udało się unieważnić. Na pytanie, czym jest znak towarowy? można odpowiedzieć, że nawet jeśli zostało nadane bezprawnie, to na kilka, kilkanaście a nawet kilkadziesiąt lat może znacznie utrudnić życie konkurencji. Pomyśl, jaką moc ma większość praw ochronnych nadanych godnie z przepisami.
Z naszej praktyki w Brandelaw
W pracy z klientami często widzimy, że przedsiębiorcy utożsamiają znak towarowy wyłącznie z logo albo zakładają, że sama rejestracja firmy chroni jej nazwę. Dlatego przed zgłoszeniem analizujemy, które elementy marki rzeczywiście warto objąć ochroną - nazwę, logo, slogan, opakowanie lub inne charakterystyczne oznaczenie. Pozwala to dobrać formę znaku i zakres rejestracji do sposobu, w jaki marka funkcjonuje oraz będzie rozwijana.
Dlaczego warto zarejestrować znak towarowy?
Znak towarowy bez ochrony prawnej nadanej przez urząd patentowy jest wrażliwy na krzywdzące działania Twojej konkurencji, niezadowolonych pracowników, wrogo nastawionego otoczenia lub urażonych klientów. Jeśli ktoś Cię oczerni, bezprawnie wykorzysta Twój znak i będzie chciał zarobić na wypracowanej przez Ciebie renomie, Twoja niezastrzeżona marka będzie stanowiła odkryty i nieuzbrojony cel. Jeśli ktoś Cię ubiegnie i zgłosi znak identyczny lub podobny do Twojego szybciej, to w ciągu dnia możesz zostać pozbawiony strony w social media, aukcji internetowej czy domeny Internetowej. W dłuższej perspektywie możesz zostać wezwany do zaprzestania używania swojej nazwy całkowicie. W takim wypadku wiele zostawiasz przypadkowi.
Oznaczenie r w kółeczku ®
Nie istnieje obowiązek rejestracji znaku towarowego, jednak zastrzeżenie znaku towarowego może dać Ci pewność, że kiedy Twój produkt lub usługa zdobędzie uznanie i renomę wśród klientów żaden z Twoich konkurentów nie będzie mógł oznaczać swoich produktów lub usług Twoim zastrzeżonym znakiem towarowym. Nawet jeśli taka sytuacja się zdarzy, będzie przysługiwała Ci prawna ochrona znaku towarowego, co daje możliwość pozwania nieuczciwej konkurencji do sądu i uzyskania odszkodowania. Sprawnie usuniesz wiele stron nieuczciwej konkurencji z sieci.
Rejestracja nazwy i logo firmy jako znaku towarowego może doprowadzić do tego, że znak towarowy stanie się składnikiem majątku firmy. Na wartość znaku towarowego przekłada się przede wszystkim renoma danej firmy i zaufanie klientów, które pokładają w jakości produktu bądź usługi oznaczonej danym znakiem towarowym. Co więcej, dla wielu przedsiębiorców znak towarowy staje się podstawą dla projektowania dalszego rozwoju danej marki.
Budowanie marki nie kończy się na wyborze nazwy i zaprojektowaniu logo. Równie ważne jest opracowanie strategii rejestracji oznaczeń, czyli ustalenie, które elementy marki warto chronić, w jakiej kolejności i na jakim terytorium. Przykładowo firma może najpierw zabezpieczyć nazwę jako znak słowny, następnie logo, a wraz z ekspansją rozszerzyć ochronę na Unię Europejską lub kolejne rynki. Dobrze zaplanowana rejestracja powinna więc rozwijać się razem z marką, a nie być pojedynczą formalnością wykonywaną dopiero wtedy, gdy pojawi się problem.
Kto może zgłosić znak towarowy?
Rejestracji znaku towarowego może dokonać każda osoba fizyczna lub przedsiębiorca, niezależnie od formy prowadzonej działalności. Uprawnionym do zgłoszenia może być:
- przedsiębiorca prowadzący jednoosobową działalność gospodarczą lub spółkę,
- osoba fizyczna nieprowadząca działalności gospodarczej,
- instytucje i organizacje, w tym fundacje, stowarzyszenia, organy publiczne oraz Skarb Państwa.
Prawidłowe określenie podmiotu zgłaszającego ma kluczowe znaczenie dla skuteczności i zakresu ochrony znaku towarowego.
Czy do zgłoszenia znaku potrzebny jest pełnomocnik?
Zgłoszenie znaku towarowego może zostać dokonane samodzielnie lub za pośrednictwem profesjonalnego pełnomocnika.
Sam fakt złożenie wniosku wydaje się być stosunkowo prostą czynnością. Podkreślić jednak należy, że wniosek jest końcowym efektem prac nad zgłoszeniem znaku. Powinno go poprzedzać m.in. badanie, opracowanie stosownej strategii zgłoszenia oraz opisanie znaku. W dalszej kolejności mogą być również potrzebne działania przed właściwym urzędem patentowym. Tutaj pomocą przychodzą:
- rzecznik patentowy
- prawnik - adwokat, radca prawny
Pomiędzy wymienionymi wyżej specjalistami istnieją jednak różnice.
Rzecznicy patentowi realizują pełen zakres spraw w obszarze własności przemysłowej. Zajmują się rejestracją znaków towarowych, wzorów przemysłowych, a przede wszystkim wynalazków i wzorów użytkowych. To często osoby z technicznym, kierunkowym wykształceniem.
Z kolei prawnicy - adwokaci i radcowie prawni posiadają uprawnienia z zakresu zgłaszania znaków towarowych oraz wzorów przemysłowych.
Wszyscy specjaliści mogą prowadzić postępowania przed właściwymi urzędami, w tym sprawy sporne z zakresu własności intelektualnej. W przypadku spraw dotyczących naruszeń praw do znaków towarowych czy wzorów przemysłowych, adwokaci i radcowie prawni mają szersze kompetencje z zakresu prowadzenia tych spraw na gruncie innych przepisów m.in. ustawy o prawach autorskich, ustawy o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Niezależnie od tego, kto fizycznie będzie przygotowywał wniosek i prowadził sprawę, kluczowe jest to aby wszystkie te kompetencje były zabezpieczone w ramach współpracującego ze sobą zespołu.
Nasi specjaliści, zapewniają pełną opiekę nad prowadzonymi sprawami na każdy etapie postępowania - od przeprowadzenia badania, poprzez złożenie wniosku, reprezentację przed właściwym urzędem, poprzez obronę wniosku w przypadku wystąpienia sprzeciwu, uzyskanie prawa ochronnego, na egzekwowaniu uzyskanych praw kończąc.
W Brandelaw zajmujemy się kreacją marek od 20 lat a ochroną prawną marek od 10 lat. Łączymy doświadczenie w brandingu z kompetencjami prawnymi. Dzięki temu pomagamy nie tylko w obszarze formalno-prawnym, ale również w obszarze budowania wizerunku i rozpoznawalności marki, co dodatkowo pozwala nam być sprawdzonym partnerem w tym zakresie.
Co możemy dla Ciebie zrobić?
- zgłosić znak towarowy w Polsce (UPRP), Unii Europejskiej (EUIPO) oraz w trybie międzynarodowym (WIPO),
- zgłosić wzór przemysłowy w Polsce, wzór wspólnotowy oraz w trybie międzynarodowym
- przeprowadzić analizę ryzyka co do zgłaszanego znaku towarowego,
- stworzyć alternatywną wersję znaku, zgodną z brandook marki, ale możliwą do rejestracji,
- wspierać ochronę Twojej marki w przypadku jej naruszeń przez nieuczciwą konkurencję.
Skontaktuj się z Kancelarią Brandelaw i zapytaj o bezpłatne sprawdzenie wstępne znaku towarowego. Po wysłaniu formularza nasz prawnik skontaktuje się z Tobą i dowiesz się, jakie Twój znak ma szanse na uzyskanie ochrony prawnej.
Źródła
FAQ
Poznaj odpowiedzi na popularne pytania
Znak towarowy to oznaczenie, które pozwala odróżnić towary lub usługi jednego przedsiębiorcy od oferty konkurencji. Może nim być m.in. nazwa, logo, slogan, kształt, dźwięk lub oznaczenie multimedialne. Aby znak mógł uzyskać ochronę, musi pełnić funkcję odróżniającą oraz nadawać się do przedstawienia w rejestrze w sposób jasno określający zakres prawa.
Aby zastrzec znak towarowy w Polsce, należy określić jego postać oraz towary i usługi, dla których ma być chroniony, a następnie złożyć zgłoszenie do UPRP. Urząd bada wymogi formalne i bezwzględne przeszkody, publikuje znak oraz prowadzi trzymiesięczny okres sprzeciwowy. Po pozytywnym zakończeniu postępowania i wniesieniu wymaganych opłat udzielane jest prawo ochronne.
Jest to taki znak, który został zarejestrowany w Urzędzie Patentowym i otrzymał certyfikację. Oznacza to, że został zastrzeżony i dzięki temu jest chroniony przed nieuczciwą konkurencją. Znak towarowy służy do odróżnienia towarów jednego przedsiębiorstwa od towarów drugiego. Dotyczy to również usług.
Ochrony może nie uzyskać oznaczenie pozbawione zdolności odróżniającej, wyłącznie opisujące towary lub usługi, zwyczajowo używane w danej branży, mylące albo sprzeczne z porządkiem publicznym. Problem może stanowić również wcześniejszy identyczny lub podobny znak, jeżeli jego właściciel skutecznie wniesie sprzeciw
Rejestracja daje właścicielowi wyłączne prawo do używania oznaczenia na określonym terytorium i dla wskazanych towarów lub usług. Ułatwia wykazanie zakresu prawa, reagowanie na identyczne lub podobne oznaczenia konkurencji, zwalczanie podróbek oraz dochodzenie roszczeń. Znak może również zostać sprzedany, odziedziczony lub udostępniony na podstawie licencji.
Określenie znak firmowy jest używane potocznie w odniesieniu do nazwy, logo lub symbolu identyfikującego firmę. Nie każdy znak firmowy jest jednak zarejestrowanym znakiem towarowym. Dopiero oznaczenie spełniające ustawowe warunki i objęte prawem ochronnym daje właścicielowi wyłączność wynikającą z rejestracji.
Do najczęściej rejestrowanych rodzajów znaków należą znaki słowne, słowno-graficzne, graficzne i przestrzenne. Ochronę mogą uzyskać również znaki dźwiękowe, pozycyjne, ruchome, multimedialne, hologramowe, desenie oraz kolory lub ich zestawienia. Każde oznaczenie musi jednak odróżniać ofertę przedsiębiorcy i być możliwe do jednoznacznego przedstawienia w rejestrze.
Prawnik i jeden z nielicznych ekspertów w Polsce łączących kompetencje w zakresie kreacji marek z ich ochroną prawną. Od ponad 20 lat doradza przedsiębiorcom w kreacji marek, rejestracji znaków towarowych oraz budowaniu strategii ochrony własności intelektualnej. Współtwórca ponad 300 marek wprowadzonych na rynek w Polsce i Unii Europejskiej. Absolwent prawa na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz Studium Prawa Amerykańskiego Chicago-Kent College of Law. Ukończył również studia podyplomowe z zakresu prawa własności intelektualnej w Centrum Praw Własności Intelektualnej im. H. Grocjusza oraz zarządzania projektami w Akademii Leona Koźmińskiego. Trener, wykładowca i autor publikacji dotyczących kreacji i ochrony marki. Współpracuje m.in. z Wydziałem Prawa UMCS, Akademią Leona Koźmińskiego i Centrum Praw Własności Intelektualnej, prowadząc zajęcia z zakresu prawa nowych technologii i własności intelektualnej. Uważa, że najczęstszym błędem przedsiębiorców nie jest brak dobrej marki, lecz brak jej odpowiedniej ochrony.
