Procedura rejestracji wzoru przemysłowego

Wzory przemysłowe pojawiają się na rynku niemal każdego dnia. Wielu przedsiębiorców decyduje się na zapewnienie im ochrony. Dlaczego? Ponieważ dobry design podkreśla wartość produktu i decyduje o jego autentyczności i unikalności. Często zdarza się, że wzór przemysłowy jest jednym z ważniejszych powodów mających wpływ na proces podejmowania decyzji sprzedażowych niż sama nazwa. Dlatego prawo własności przemysłowej daje możliwość jego ochrony przez 25 lat, co może znacząco wpłynąć na powodzenie biznesu.

Oryginalny design stał się jednym z najważniejszych czynników wpływających na decyzje zakupowe. Rejestracja wzoru przemysłowego to najskuteczniejszy sposób, aby ten wygląd zabezpieczyć i zyskać realne narzędzia ochrony marki. W tym artykule znajdziesz praktyczne wskazówki, które pomogą Ci zrozumieć cały proces i świadomie zadbać o design swoich produktów.

Czytając ten artykuł, dowiesz się m.in.:

• jakie wymagania musi spełniać wzór przemysłowy, aby mógł zostać zarejestrowany (nowość, indywidualny charakter, brak sprzeczności z dobrymi obyczajami),
• jak wygląda procedura rejestracji wzoru przemysłowego w Urzędzie Patentowym,
• jak prawidłowo przygotować ilustrację wzoru przemysłowego i jaką rolę pełni klasyfikacja lokarneńska,
• jakie są koszty rejestracji w Polsce i w EUIPO
  
  

Czym jest wzór przemysłowy?

Wzór przemysłowy stanowi formę własności intelektualnej, która podlega ochronie. Zabezpiecza zewnętrzny wygląd produktu lub jego części. To unikalne rozwiązanie estetyczne, które nadaje produktowi wyjątkowy wygląd i odróżnia go od innych. Jest to wizualna koncepcja, obejmująca kształt, kolor, fakturę lub ornamentację, tworząc niepowtarzalny design. Wzór przemysłowych chroni innowacyjne projekty, zapewniając twórcom wyłączne prawo do korzystania z ich artystycznych pomysłów w celach komercyjnych. Dzięki temu, wzory przemysłowe nie tylko podkreślają indywidualność produktów, ale także wspierają kreatywność i konkurencyjność na rynku. Aby skutecznie chronić swoje wzory, warto zrozumieć różnicę między zarejestrowanym, a nie zarejestrowanym wzorem przemysłowym. Zarejestrowany wzór przemysłowy zapewnia ochronę na wyznaczonym terenie przed kopiowaniem, zabezpiecza wygląd produktu przed konkurencją, która będzie chciała wykorzystać popularność opakowania czy etykiety do swoich celów sprzedażowych i marketingowych. W przypadku wzoru niezarejestrowanego ochrona pojawia się automatycznie, ale jest ograniczona – zarówno czasowo, jak i pod względem skuteczności egzekwowania praw. W praktyce oznacza to, że oryginalny kształt butelki czy unikalne opakowanie, mimo że rozpoznawalne dla klientów, może zostać łatwo odwzorowane przez konkurencję. Bez formalnej rejestracji przedsiębiorca traci kluczowe narzędzie prawne, które mogłoby zablokować działania naruszające jego wizualną tożsamość. Ryzykiem jest nie tylko spadek sprzedaży, ale także rozmycie marki i utrata przewagi rynkowej budowanej przez lata.

Warto wiedzieć, że:

• ochrona trwa 3 lata, co sprawia, że jest odpowiednia głównie dla krótkotrwałych projektów, np. sezonowych kolekcji;
  
• chroni wyłącznie przed wiernym kopiowaniem, więc konkurent może stworzyć bardzo podobny produkt, o ile nie powieli designu „jeden do jednego”;
  
• jest trudniejsza do wyegzekwowania, ponieważ w sporze trzeba udowodnić dokładną datę pierwszego ujawnienia i wykazać, że wzór został skopiowany;
  
• nie daje takiej siły prawnej jak wzór zarejestrowany, który zapewnia pełne wyłączne prawo do wyglądu produktu.

Jaki wzór przemysłowy można chronić?

Zgłoszenie wzoru przemysłowego musi odnosić się do konkretnej formy, wyglądu produktu lub jego części, a nie do ogólnych koncepcji czy planów. Aby wzór przemysłowy mógł być skutecznie chroniony powinien spełniać dwa kluczowe kryteria:

• nowość
• posiadanie indywidualnego charakteru

Nowy to znaczy jaki?

Wzór przemysłowy uznaje się za nowy wówczas gdy przed datą jego zgłoszenia do Urzędu Patentowego nie został publicznie udostępniony. Wzór nie jest uznawany za publicznie udostępniony, jeżeli nie został przekazany osobie trzeciej. Istnieje jednak odstępstwo od tej zasady tzw. “Ulga od nowości”. Oznacza ona, że jeśli zaprojektowałeś nowy wzór, możesz go ujawnić. Ale jak zawsze pojawia się ale … Wówczas zgłoszenie wzoru przemysłowego do Urzędu Patentowego należy dokonać w ciągu 12 miesięcy od jego publicznego ujawnienia.

Indywidualny charakter

Drugim i równie ważnym warunkiem do spełnienia jest wymóg indywidualności. Wzór przemysłowy aby był odpowiednio chroniony, powinien wywoływać unikalne, oryginalne wrażenie na przeciętnie zorientowanym użytkowniku, odróżniając się wyraźnie od wzorów, które były publicznie dostępne przed jego datą zgłoszenia. Podczas oceny indywidualnego charakteru bierze się pod uwagę, jak dużą swobodę twórczą miał projektant przy tworzeniu wzoru. To właśnie ta swoboda pozwala na stworzenie czegoś naprawdę wyjątkowego i niepowtarzalnego. Zatem, wzory przemysłowe nie obejmują cech wytworu wynikający z jego funkcji technicznych, ponieważ prawo z rejestracji odnosi się tylko do cech wizualnych produktów.

Ochronie nie podlegają również, wzory zawierające takie oznaczenie jak skróty nazwy państw, herby, flagi, godła. Użycie elementów religijnych, patriotycznych czy kulturalnych mogłyby obrazić uczucia odbiorców. Nie mniej istotne przy rejestracji wzoru przemysłowego jest to, iż właściciel dokonujący zgłoszenia do Urzędu Patentowego nie może zapominać, że prawo nie chroni wzorów, które naruszają dobre obyczaje oraz porządek publiczny. Dotyczy to min. niewłaściwe użycie symboli patriotycznych czy religijnych jak również zastosowanie elementów wulgarnych.

Klasyfikacja wzoru przemysłowego. Klasyfikacja Lokarneńska

W procesie rejestracji wzoru przemysłowego, oprócz przedstawienia obrazu wzoru, konieczne jest również wskazanie produktu, do którego wzór ma być zastosowany np. buty, stoły, zabawki czy inne rodzaje produktów. W trakcie składania wniosku można wybrać odpowiednią klasyfikację wzoru korzystając z narzędzia DesignClass. Zawiera ona listę akceptowanych oznaczeń produktów sklasyfikowanych zgodnie z klasyfikacją Lokarneńską. Warto zaznaczyć, że wskazana klasyfikacja wzoru nie ma wpływu na zakres jego ochrony, a służy ona wyłącznie do celów administracyjnych tj. wyszukiwanie wzorów w urzędowej bazie danych. Dzięki klasyfikacji lokareńskiej proces rejestracji jest bardziej przejrzysty i uporządkowany, co ułatwia skuteczne zarządzanie wzorami.

Klasyfikacja lokarneńska zbudowana jest z 32 klas, a każda z nich z podklas. W interesie każdego, kto składa wniosek o rejestrację wzoru przemysłowego jest jak najdokładniejsze dopasowanie klasyfikacji do produktu. Dzięki klasyfikacji lokarneńskiej zastrzeżone wzory są uporządkowane, co znacznie ułatwia ich wyszukiwanie.

Przykład

Właściciel zgłoszonego wzoru przemysłowego typu zabawki powinien odnieść się do klasy 21 i wskazać te podklasy, które dotyczą jego towaru. Jego zadaniem jest określenie tych terminów, które najdokładniej oddają charakter produktu. W ten sposób zastrzeżony produkt zostanie odpowiednio zakwalifikowany, a jego wzór przemysłowy będzie łatwy do znalezienia w wyszukiwarkach wzorów przemysłowych.

Rp.27793

Jak wygląda zgłoszenie wzoru przemysłowego?

Proces rejestracji wzoru przemysłowego pozwala na zabezpieczenie praw do wyglądu produktu. Poniżej przedstawiamy najważniejsze kroki, które należy podjąć aby dokonać zgłoszenia wzoru patentowego w Urzędu Patentowego.

Proces rejestracji wzoru przemysłowego pozwala na zabezpieczenie praw do wyglądu produktu. Poniżej przedstawiamy najważniejsze kroki, które należy podjąć aby dokonać zgłoszenia wzoru patentowego w Urzędu Patentowego.

Zasada "kto pierwszy ten lepszy" obowiązuje również podczas zgłaszania wzoru przemysłowego do rejestracji w Urzędzie Patentowym

Dlatego tak ważne jest przeszukiwanie bazy danych w przeszukiwaniu wzorów, które mogą kolidować z Twoim zgłoszeniu. Wykonanie dokładnej weryfikacji podobnych wzorów nie jest możliwe tak jak przy okazji badania znaków towarowych, ale mimo to warto taką weryfikację przeprowadzić. Szczególnie jeżeli takie sprawdzenie wykona ekspert, który będzie wiedział na jakie zagrożenia zwrócić szczególną uwagę. Dzięki temu unikniesz niepotrzebnych kosztów i straty czasu. Zasada “Kto pierwszy, ten lepszy” ma na celu promowanie uczciwej konkurencji, gwarantując, że prawo do wzoru przysługuje osobie, która jako pierwsza wprowadza go na rynek.

Aby uzyskać prawo z rejestracji wzoru przemysłowego zgłoszenie powinno zawierać:

• Wniosek, w którym będą zawarte informacje min. nazwisko twórcy wzoru, jego adresie, czy danych pełnomocnika i co ważne tytuł wzoru (nazwa rodzajowa, powstała na podstawie tzw. klasyfikacji lokarneńskiej).
  
• Ilustracja wzoru przemysłowego, która może być przedstawiona w formie rysunków, fotografii, wizualizacji komputerowej. Ilustracja powinna w sposób spójny i kompletny przedstawiać produkt, ze wskazaniem istotnych cech wzoru. Do zgłoszenia można dołączyć opis wyjaśniający ilustrację wzoru przemysłowego. Jedno zgłoszenie może obejmować odrębne postacie wytworu, które mają wspólne cechy. Liczba odmian wzoru nie może przekraczać dziesięciu. Wszystkie odmiany wzoru powinny być przedstawione na jednej ilustracji.

Wzory przemysłowe można przedstawić w jednym widoku i tak to się zazwyczaj odbywa w przypadku wzorów dwuwymiarowych.

Przykład

Tymbark RCD 004395929-0002

Etykieta wzoru przemysłowego jako przykład dwuwymiarowego wzoru

Natomiast jeżeli chcemy zastrzec przestrzenny wzór przemysłowy należy pokazać go z różnych kierunków na widoku perspektywicznym.

Przykłady wzorów przemysłowych przestrzennych 1. Boja RCD 015004068-0001, 2. Żelki RP 27365

Kto może zgłosić wzór przemysłowy?

• Twórca - czyli osoba, która stworzyła wzór przemysłowy
• Współtwórcy - grupa osób, które wspólnie stworzyły wzór przemysłowy
• Pracodawca - gdy wzór przemysłowy został stworzone w ramach wykonywania obowiązków wynikających ze stosunku pracy lub realizacji innej umowy
• Przedsiębiorca - jeżeli wzór przemysłowy został stworzony przez twórcę przy pomocy przedsiębiorcy, a w umowie strony postanowiły, że prawa z rejestracji wzoru przemysłowego będą przysługiwać przedsiębiorcy

Procedura rejestracji wzoru przemysłowego

Procedura rejestracji wzoru przemysłowego jest nieco odmienna od procedury rejestracji znaku towarowego i spełnienie konkretnych warunków daje pewności uzyskania prawa ochronnego. Składa się ona z kilku kroków, które prezentujemy poniżej.

1. Złożenie wniosku

Zgłoszenie wzoru przemysłowego można dokonać osobiście lub przez pełnomocnika. Złożenie dokumentów można przesłać pocztą, faksem lub za pomocą platformy PUEUP. Zgłoszenie online wymaga założenia konta. Dzięki tej platformy można również wnieść wymagane opłaty urzędowe.

Zgłoszenie powinno zawierać:

• nazwisko i imię zgłaszającego,
• nazwisko i imię pełnomocnika (jeżeli rejestracja jest dokonywana za jego pomocą),
• poprawnie uzupełniony wniosek,
• nazwisko i imię oraz adres twórcy wzoru przemysłowego,
• spis załączonych dokumentów,
• określenie przedmiotu zgłoszenia,
• ilustrację wzoru przemysłowego

2. Sprawdzenie wymogów formalnych zgłoszenia

Wniosek złożony do Urzędu Patentowego jest weryfikowany pod względem poprawności złożonych dokumentów. W przypadku gdy wniosek ma braki, zgłaszający w wyznaczonym terminie wzywany do ich uzupełnienia lub usunięcia błędów.

3. Sprawdzenie merytoryczne zgłoszenia

Ekspert Urzędu Patentowego w ustalonym zakresie sprawdza zgłoszenie pod kątem spełnienia warunków wymaganych do uzyskania prawa ochronnego. Bada poprawność załączonych zdjęcie wzoru i jego opis.

4. Wydanie decyzji

Urząd Patentowy wydaje decyzję o udzieleniu prawa pod warunkiem uiszczenia wymaganych opłat za pierwszy okres ochronny.

Koszt rejestracji wzoru przemysłowego?

Opłaty urzędowe za rejestrację wzoru przemysłowego są uzależnione od obszaru, na którym wzór ma być chroniony. W Polsce rejestracja znaku, jego publikacja oraz ochrona za pierwszy 5-letni okres wynoszą 520 PLN. Po upływie pierwszego okresu ochronnego właściciel wzoru przemysłowego ma możliwość przedłużenia prawa do wzoru na kolejne okresy, które prezentujemy poniżej:

• II okres ochrony (6-10 lat) 250 PLN
• III okres ochrony (11-15 lat) 500 PLN
• IV okres ochrony (16-20 lat) 1000 PLN
• V okres ochrony (21-25 lat) 2000 PLN

Wykres przedstawia opłaty związane z przedłużeniem ochrony wzoru przemysłowego w Polsce

Natomiast zgłoszenie i publikacja do EUIPO wynosi 350 EUR, a opłaty za przedłużenie okresu ochronnego zostały podzielone w następujący sposób:

• II okres ochrony (6-10 lat) 150 EUR
• III okres ochrony (11-15 lat) 250 EUR
• IV okres ochrony (16-20 lat) 400 EUR
• V okres ochrony (21-25 lat) 700 EUR

Wykres przedstawia opłaty związane przedłużenie ochrony europejskiego wzoru przemysłowego

5. Wpisanie wzoru przemysłowego do baz urzędowych

Dane umieszczone w bazach urzędowych są jawne i każdy ma do nich dostęp.

6. Wydanie świadectwa rejestracji

Świadectwo rejestracji składa się z zaświadczenia o udzieleniu prawa, które zawiera numer rejestracji, określenie ochrony przedmiotu oraz opis jej ochrony.

Jakich wzorów nie można zarejestrować?

• wzory sprzeczne z porządkiem publicznym lub dobrymi obyczajami. Dotyczy to między innymi wzorów zawierających niewłaściwe zastosowanie symboli religijnych, a także wzorów o charakterze wulgarnym lub obscenicznym
• wzory zawierający oznaczenia państwowe. Do nich należą skróty nazw państw, herby, flagi czy godła państwowe
• wzory zawierające elementy religijne i patriotyczne. Użycie takich elementów mogłyby obrażać uczucia religijne, patriotyczne czy tradycję narodową.

Najczęściej zastrzegane wzory przemysłowe w Polsce w 2023 roku wg klasyfikacji lokarneńskiej

Przedsiębiorcy coraz chętniej decydują się na rejestrację wzoru przemysłowego. Liczba zastrzeżonych wzorów z roku na rok wzrasta. Do najczęściej zarejestrowanych wzorów przemysłowych w 2023 roku wg Urzędu Patentowego RP w Polsce należą wzoru odnoszące się do pojemników do transportu (klasa 9) czy mebli (klasa 6).

Grafika powstała na podstawie danych zaczerpniętych z Raportu Rocznego 2023 roku stworzonego przez UPRP.

W dzisiejszym dynamicznym świecie, rejestracja wzoru przemysłowego odgrywa kluczową rolę w ochronie marki przed stratami finansowymi oraz nielegalnym kopiowaniem produktu. Dla przedsiębiorców, którzy pragną, aby ich marka była postrzegana jako atrakcyjna i innowacyjna, rejestracja wzoru przemysłowego jest ważnym krokiem. Nie tylko zabezpiecza unikalny design, ale również może stać się dodatkowym dochodem dla firmy. Unikalny wygląd opakowania, butelki czy etykiety przyciąga uwagę konsumentów, wpływając na ich decyzje zakupowe. Estetyczne i funkcjonalne opakowanie może stać się kluczowym elementem strategii marketingowej, budując pozytywny wizerunek marki i zwiększając jej rozpoznawalność.

Marcin Setlak

Absolwent prawa na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, studium prawa amerykańskiego w Chicago Kent College of Law. Słuchacz studiów podyplomowych z zakresu zarządzania projektami w Akademii Leona Koźmińskiego oraz własności intelektualnej w Szkole Prawa Własności Intelektualnej w Centrum Praw Własności Intelektualnej im. H. Grocjusza. Trener i wykładowca, współpracuje z Wydziałem Prawa UMCS w Lublinie, Akademią Leona Koźmińskiego oraz Centrum Praw Własności Intelektualnej prowadząc zajęcia, obejmujące zagadnienia związane z informatyką i nowymi technologiami.