Umowa z grafikiem - przeniesienie praw autorskich do logo
Kupując logo od grafika lub agencji, nie nabywasz automatycznie autorskich praw majątkowych do projektu. Sama zapłata ani faktura nie wystarczą. Przeniesienie praw wymaga odpowiednio przygotowanej umowy, która określa m.in. pola eksploatacji. Wyjaśniamy, co powinna zawierać taka umowa, aby firma mogła swobodnie korzystać z logo, modyfikować je i w przyszłości zarejestrować jako znak towarowy.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do logo wymaga umowy zawartej w formie pisemnej. Dokument powinien wyraźnie wskazywać projekt, strony umowy, moment przejścia praw oraz pola eksploatacji, na których nabywca będzie mógł korzystać z logo.
W umowie z grafikiem warto uregulować również:
- możliwość używania logo w internecie, reklamie, druku, opakowaniach i mediach społecznościowych;
- zgodę na modyfikowanie, rozwijanie i dostosowywanie projektu;
- prawo do zezwalania na korzystanie z opracowań logo;
- możliwość zgłoszenia logo jako znaku towarowego;
- przekazanie plików źródłowych i informacji o wykorzystanych fontach, zdjęciach oraz innych elementach;
- odpowiedzialność za naruszenie praw osób trzecich;
- zasady wykonywania autorskich praw osobistych;
- możliwość dalszego przeniesienia praw lub udzielenia licencji innym podmiotom.
Sama faktura potwierdza rozliczenie z grafikiem, ale nie zastępuje prawidłowo zawartej umowy o przeniesienie autorskich praw majątkowych.
Chcesz lepiej chronić to, co wyróżnia Twoją markę? Sprawdź inne usługi z zakresu IP i zabezpiecz nazwę, logo, design, domenę, prawa autorskie lub oznaczenia, które budują wartość firmy.
Marcin Setlak - prawnik, ekspert kreacji i ochrony marki. 20 -letnie doświadczenie w pracy z klientem.
Czy prawa autorskie do logo przechodzą na zamawiającego?
Zamawiając w agencji kreatywnej logo – de facto zlecasz jej przygotowanie utworu – a jeśli mamy utwór to mamy również jego twórcę, któremu z zgodnie z przepisami prawa przysługują pewne uprawnienia.
Czy logo jest utworem chronionym prawem autorskim?
Logo może być utworem chronionym prawem autorskim, jeżeli stanowi przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze. Zgodnie z definicją ustawową (możemy ją znaleźć w ustawie o prawie autorskim i prawach pokrewnych) „Utworem jest każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci, niezależnie od wartości, przeznaczenia i sposobu wyrażenia”. Nie ma więc żadnych wątpliwości co do tego, że zamówiony przez Ciebie w agencji kreatywnej znak towarowy (logo) Twojej firmy lub produktu będzie utworem w rozumieniu prawa autorskiego. Z tego względu niezwykle istotne jest, aby już na etapie współpracy z wykonawcą odpowiednio uregulować kwestie prawne w umowie. W praktyce przedmiot umowy powinien obejmować nie tylko samo wykonanie logo, lecz także zasady przeniesienia autorskich praw majątkowych lub udzielenia licencji na jego wykorzystanie. Takie rozwiązanie pozwala uniknąć wątpliwości co do zakresu praw przysługujących zamawiającemu i zapewnia bezpieczne korzystanie ze znaku w działalności gospodarczej.
Przeniesienie praw autorskich do projektu nie przesądza jeszcze, że oznaczenie będzie mogło zostać zarejestrowane jako znak towarowy. Opisowa nazwa firmy może nie mieć dostatecznej zdolności odróżniającej, nawet jeżeli grafik przygotował dla niej oryginalną oprawę wizualną. Charakterystyczna grafika może zwiększyć szanse na rejestrację oznaczenia jako znaku słowno-graficznego, ale nie zapewnia automatycznie wyłącznego prawa do używania nazwy jako odrębnego elementy marki. Rejestrując logo chronisz jego warstwę wizualną a nie jego brzmienia.
Rodzaje praw autorskich
Tak jak nadmieniliśmy powyżej, twórcy utworu przysługują pewne prawa wynikające z przepisów prawa autorskiego. W naszym kraju mamy swojego rodzaju dualizm prawa autorskiego. Autorowi przysługują dwa rodzaje praw: majątkowe prawa autorskie oraz prawa osobiste.
Rozpocznij bezpłatną, wstępną weryfikację:
Osobiste prawa autorskie
Autorskie prawa osobiste chronią więź między twórcą a jego dziełem, która jest nieograniczona w czasie i niezależna od zrzeczenia się lub przeniesienia praw. Ustawa o prawie autorskim zawiera przykładową listę takich praw osobistych, która obejmuje prawa do:
- do bycia autorem utworu;
- do podpisywania utworu nazwiskiem lub pseudonimem autora, albo do udostępniania go publicznie anonimowo;
- do dysponowania nienaruszalną treścią i formą utworu autorskiego oraz do właściwego korzystania z niego;
- decydowania o pierwszym udostępnieniu utworu publiczności;
- do kontrolowania sposobu korzystania z utworu.
Majątkowe prawa autorskie
Autorskie prawa majątkowe, stanowią prawo do korzystania z utworu i zarządzania sposobem jego wykorzystania na wszystkich polach eksploatacji oraz do otrzymywania wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Umowy przenoszące prawa autorskie lub udzielające na nie licencji zawsze będą dotyczyć tylko praw autorskich majątkowych.
Prawa zależne
Oprócz autorskich praw osobistych i majątkowych, ustawa o prawie autorskim wyposaża twórcę w autorskie prawa zależne, czyli prawo do zezwalania na rozporządzanie i korzystanie z dowolnego utworu zależnego, przy czym utworem zależnym jest utwór powstały na podstawie utworu chronionego prawem autorskim, jak np. tłumaczenie, sequel, modyfikacja itp.
Sporządzane dokumentacji związanej z prawem własności intelektualnej
Jak prawidłowo przenieść prawa autorskie do logo?
Pierwotnie, wyłączne prawo do korzystania z utworu chronionego prawem autorskim w jakikolwiek sposób posiada wyłącznie autor. Prawa majątkowe stanowią prawo do korzystania z utworu i zarządzania jego wykorzystaniem na wszystkich polach eksploatacji oraz do otrzymywania wynagrodzenia za korzystanie z utworu. Zakres przeniesienia praw pozwala więc na nabycie przez osobę trzecią wszystkich niezbędnych praw do komercyjnego wykorzystania utworu autorskiego. Przeniesienie autorskich praw majątkowych wymaga podpisanie umowy.
Umowa o przeniesienie praw, aby była ważna, musi być zawarta w formie pisemnej.
1) w zakresie utrwalania i zwielokrotniania utworów - wytwarzanie egzemplarzy utworu określoną techniką, w tym techniką drukarską, reprograficzną, utrwalania magnetycznego oraz techniką cyfrową;
2) w zakresie obrotu oryginałem albo egzemplarzami, na których utwór utrwalono - wprowadzenie do obrotu, oddanie do używania albo najem oryginału albo egzemplarzy;
3) w zakresie rozpowszechniania utworów w sposób inny niż określony w pkt 2 - publiczne wykonanie, wystawienie, wyświetlenie, prezentacja oraz nadawanie i reemitowanie, a także publiczne udostępnianie utworu w taki sposób, aby każdy mógł mieć do niego dostęp w miejscu i czasie przez siebie wybranym.
Te pola eksploatacji należy traktować jedynie jako przykładowe, nie jest to zbiór zamknięty.
Prawidłowe nabycie praw autorskich do projektu ma szczególne znaczenie, gdy planowana ochrona nazwy i logo firmy ma obejmować także rejestrację logo jako znaku towarowego. Umowa powinna wówczas umożliwiać nie tylko bieżące wykorzystywanie projektu, lecz również jego zgłoszenie do właściwego urzędu.
Nieprzestrzeganie tych wymogów powoduje, że przeniesienie praw jest z reguły nieważne. Jeżeli umowa nie stanowi inaczej, twórcy przysługuje również wynagrodzenie za każde pole eksploatacji, do którego odnosi się umowa. Przeniesienie praw majątkowych oznacza, że autor nie będzie już uprawniony do korzystania z utworu na polach eksploatacji, w odniesieniu do których zbył swoje prawa.
Największym ryzykiem przy zakupie logo nie jest brak faktury, lecz przekonanie, że faktura rozwiązuje kwestię praw do projektu. W praktyce trzeba sprawdzić, jakie prawa rzeczywiście zostały przeniesione, na jakich polach eksploatacji i czy umowa pozwala na późniejsze modyfikowanie logo.
Czy można przenieść autorskie prawa osobiste do logo?
Autorskie prawa osobiste są niezbywalne, oznacza to, że nie można ich przenieść na inna osobę ani nawet się ich zrzec. Jedyne, co na tym polu warto określić w umowie, to ograniczenie zakresu korzystania z takich praw przez twórcę.
Prawa autorskie do logo a prawo ochronne na znak towarowy
Prawa autorskie i prawo ochronne na znak towarowy zabezpieczają logo na innych zasadach. Ochrona prawnoautorska może powstać bez rejestracji, jeżeli projekt jest twórczy i ma indywidualny charakter. Prawo ochronne na znak towarowy powstaje natomiast po rejestracji oznaczenia w odpowiednim urzędzie i obowiązuje w odniesieniu do wskazanych towarów, usług oraz terytorium.
Nabycie autorskich praw majątkowych do logo nie oznacza automatycznej rejestracji znaku towarowego. Z kolei przeniesienie zarejestrowanego prawa ochronnego nie musi obejmować autorskich praw majątkowych do wykorzystanej grafiki. Jeżeli logo ma zostać elementem chronionej marki, oba zakresy praw powinny zostać sprawdzone i odpowiednio uregulowane.
Czy umowa powinna pozwalać na modyfikowanie logo?
Jest to dodatek, który warto zapisać w umowie, dzięki nim będziesz mógł dokonywać modyfikacji logo (lub zlecić ja komuś innemu niż autor pierwotnej jego wersji), bez jego zgody, a to znacząco może ułatwić Ci rebranding lub odświeżenie wizerunku Twojej marki.
Możliwość modyfikowania logo może mieć znaczenie również przed jego rejestracją jako znaku towarowego. Jeżeli oznaczenie w pierwotnej formie nie spełnia wymogów rejestrowych, przygotowanie znaku do zgłoszenia może obejmować odpowiednie dostosowanie jego elementów słownych lub graficznych.
Z naszej praktyki w Brandelaw
Do umów dotyczących logo przedsiębiorcy często wracają dopiero przed rejestracją znaku towarowego lub planowanym rebrandingiem. Wtedy okazuje się, że firma posiada fakturę i pliki graficzne, ale nie ma jednoznacznego prawa do modyfikowania projektu, korzystania z jego opracowań albo zgłoszenia logo w urzędzie.
Problemem bywają również brakujące pliki źródłowe oraz elementy wykorzystane na podstawie ograniczonych licencji, takie jak fonty, zdjęcia, ikony lub grafiki stockowe. Prawa do logo warto więc uporządkować już przy odbiorze projektu. Ogranicza to ryzyko ponownego kontaktowania się z wykonawcą i uzyskiwania dodatkowych zgód po kilku latach.
Co jeszcze powinno znaleźć się w umowie?
Kluczowym elementem umowy powinno być oświadczenie autora lub dotychczasowego właściciela, że logo nie narusza praw osób trzecich. Na wypadek zgłoszenia ewentualnych roszczeń zasadne jest wprowadzenie postanowień przenoszących odpowiedzialność za takie naruszenia na sprzedawcę, w tym również w zakresie prawa zależne związanych z dalszym korzystaniem z oznaczenia. W sytuacji nabywania już zarejestrowanego znaku towarowego umowa powinna dodatkowo precyzyjnie wskazywać prawo ochronne stanowiące jej przedmiot, w szczególności numer zgłoszenia, numer rejestracji oraz odpowiadające im daty. Jednocześnie przy przeniesieniu zarejestrowanego znaku towarowego powinno dojść do przekazania nabywcy świadectwa rejestracji, potwierdzającego skuteczne przejście praw do znaku.
Przy nabywaniu już zarejestrowanego znaku towarowego. W takiej umowie, poza wymienionymi powyżej elementami, powinniśmy również dokładnie wskazać prawo ochronne na znak towarowy, które jest przedmiotem umowy tj. jego numer zgłoszenia, numer rejestracji wraz z odpowiednimi datami. Jednocześnie przy przeniesieniu zarejestrowanego znaku towarowego powinno dojść do przeniesienia posiadania świadectwa rejestracji przedmiotowego znaku towarowego.
Ilustracja nawiązująca do ochrony znaku towarowego
Nabywając od agencji kreatywnej lub poprzedniego właściciela logo (znak towarowy) musisz zadbać przede wszystkim o prawidłowe przeniesienie majątkowych praw autorskich do utworu stanowiącego logo (znak towarowy). Klauzule, które powinny się znaleźć w takiej umowie możemy podzielić na „must have” oraz „nice to have”.
Do pierwszej kategorii możemy zaliczyć wskazanie w umowie przenoszącej majątkowe prawa autorskie do logo pól eksploatacji, na których utwór jest nabywany. Minimum, to zapis odzwierciedlający pola eksploatacji wskazane w art. 50 ustawy o prawie autorskim.
W drugiej znajdzie się zezwalanie na wykonywanie praw zależnych, oświadczenie autora o nie wykonywaniu praw osobistych względem utworu oraz zapis, że przeniesienie obejmuje wszystkie pola eksploatacji, znane w momencie zawarcia umowy, a w przypadku pojawienia się nowych pół eksploatacji umowa nieodpłatnie zostanie rozszerzona o te pola.
W umowie przenoszącej majątkowe prawa autorskie do logo, pamiętaj o wskazaniu pól eksploatacji oraz zapisów dotyczących praw zależnych.
Wybór logo dla firmy to kluczowy element budowania jej tożsamości i rozpoznawalności na rynku, dlatego jest równie istotny jak zawarcie umowy o przeniesienie majątkowych praw autorskich do tego znaku. Kancelaria Brandelaw od lat specjalizuje się w projektowaniu logo, które nie tylko spełniają kryteria zdolności odróżniającej i rejestrowej, ale także zapewnia kompleksowe przeniesienie majątkowy praw autorskich. Precyzyjnie określone pola eksploatacji logo, dają klientowi możliwość w pełni korzystać z ochrony prawnej swojego logo. Wszystko to powoduje nienaruszalność treści i formy utworu oraz to, że będzie mógł zastrzec logo w Urzędzie Patentowym.
FAQ
Poznaj odpowiedzi na popularne pytania
Projektując firmowe logo pamiętaj o konieczności sporządzenia i podpisania umowy o przeniesienie majątkowych praw. Ma to na celu uzyskanie przez osoby trzecie wszystkich niezbędnych praw do komercyjnego wykorzystywania np. zakupionej grafiki czy logo dla swojej firmy.
Aby umowa o przeniesienie praw była ważna musi być sporządzona w formie pisemnej. Umowa musi mówić jednoznacznie o polach eksploatacji czyli sposobach wykorzystywania utworu i technikach jego utrwalenia. Ponadto powinna również ustalać zakres obrotu oryginałem. Warto jeszcze wspomnieć, że umowa powinna również zawierać oświadczenie autora, który wskazuje, że nabywca jest jego pierwszym posiadaczem.
Nie. Sama zapłata za projekt lub otrzymanie faktury nie powodują automatycznego przejścia autorskich praw majątkowych. Ich przeniesienie wymaga odpowiedniej umowy zawartej w wymaganej prawem formie.
Prawa majątkowe do logo to prawa autorskie, które umożliwiają właścicielowi decydowanie o komercyjnym wykorzystywaniu tego znaku graficznego. Majątkowe prawa autorskie przechodzą na nabywcę w wyniku podpisania umowy, która określa warunki ich przeniesienia. Dzięki temu nabywca zyskuje pełne uprawnienia do korzystania z logo w sposób zgodny z zapisami umowy. Taki proces jest kluczowy dla zapewnienia bezpieczeństwa prawnego oraz ochrony marki.
Przeniesienie autorskich praw majątkowych do utworu wymaga zawarcia pisemnej umowy o przeniesienie autorskich praw, która określa zakres przekazywanych uprawnień. Dzięki temu twórca lub właściciel praw może przekazać możliwość korzystania z utworu innej osobie lub podmiotowi. Taka umowa o przeniesienie autorskich praw zapewnia jasne zasady korzystania z utworu oraz chroni interesy obu stron. Przeniesienie autorskich praw majątkowych pozwala nabywcy na swobodne i legalne wykorzystanie utworu zgodnie z ustalonymi warunkami.
Zgodnie z definicją, utwór to każdy przejaw działalności twórczej o indywidualnym charakterze, ustalony w jakiejkolwiek postaci. Korzystać z utworu mogą osoby lub podmioty, które posiadają uprawnienia wynikające z majątkowych praw autorskich, udzielone przez twórcę na podstawie umowy lub licencji. Twórca, jako pierwotny właściciel praw autorskich, decyduje o tym, kto i w jakim zakresie ma prawo do wykorzystania jego dzieła. Bez odpowiednich zgód korzystanie z utworu może prowadzić do naruszenia praw i prowadzić do konsekwencji prawnych.
Możliwość modyfikowania logo zależy od zakresu praw wynikających z umowy z twórcą. Dlatego warto uregulować w niej wykonywanie praw zależnych, szczególnie jeśli firma przewiduje późniejszy rebranding lub dostosowanie logo do rejestracji.
Specjalista ds. znaków towarowych, absolwent prawa na Uniwersytecie Marii Curie Skłodowskiej w Lublinie. Od 2019 roku związany z kancelarią Brandelaw, gdzie zajmuje się kompleksowym wsparciem w sprawach dotyczących znaków towarowych oraz wzorów przemysłowych, w tym nadzorem nad terminami postępowań oraz bieżącą obsługą korespondencji z klientami.
