Odnowienie znaku towarowego i wzoru przemysłowego - kiedy, jak i za ile?
Znak towarowy może chronić Twoją markę przez dekady… albo zniknąć przez jedno przeoczenie terminu. Sprawdź, jak działa odnowienie ochrony i dlaczego to jeden z najważniejszych momentów w zarządzaniu wartością firmy.
Odnowienie prawa ochronnego to procedura, która pozwala utrzymać w mocy ochronę znaku towarowego lub wzoru przemysłowego po upływie podstawowego okresu ochrony. W praktyce nie jest to drobna formalność, lecz jeden z kluczowych momentów w zarządzaniu marką i jej bezpieczeństwem prawnym. Przeoczenie terminu może prowadzić do wygaśnięcia prawa, a w konsekwencji do utraty wyłączności na nazwę, logo albo wygląd produktu.
W tym artykule wyjaśniamy, jak przebiega odnowienie ochrony, od kiedy liczy się termin, ile kosztuje przedłużenie prawa w Polsce, Unii Europejskiej i w systemie międzynarodowym oraz co grozi przedsiębiorcy, który zaniedba ten obowiązek. Pokazujemy również, dlaczego odnowienie znaku towarowego lub wzoru przemysłowego ma znaczenie nie tylko formalne, ale przede wszystkim biznesowe.
Jeżeli chcesz wiedzieć, kiedy należy działać, jak uniknąć utraty ochrony i dlaczego odnowienie prawa ochronnego powinno być stałym elementem strategii zarządzania marką, ten artykuł uporządkuje najważniejsze kwestie krok po kroku.
Czym jest odnowienie ochrony znaku towarowego lub wzoru przemysłowego i jak przebiega w praktyce?
Odnowienie prawa ochronnego na znak towarowy to czynność, która pozwala zachować wyłączność na używanie oznaczenia po upływie pierwszego, dziesięcioletniego okresu ochrony. Wbrew niektórym opiniom nie jest to „automatyczne przedłużenie”, które następuje samo z siebie. Choć rejestracja znaku daje silne narzędzie prawne, jego skuteczność jest ograniczona w czasie - dlatego kluczowe znaczenie ma świadome zarządzanie cyklem życia prawa.
W praktyce odnowienie nie jest ponownym badaniem znaku ani „drugą rejestracją”. To kontynuacja istniejącej ochrony, pod warunkiem dochowania terminów i spełnienia wymogów formalnych. Właściciel nie musi ponownie udowadniać zdolności odróżniającej oznaczenia ani przechodzić przez pełną procedurę sprzeciwową - o ile prawo nie wygasło.
Ile trwa ochrona znaku towarowego i od kiedy liczy się termin?
Podstawową zasadą, o której należy pamiętać, jest to, że ochrona znaku towarowego trwa 10 lat od daty zgłoszenia, a nie od daty wydania decyzji o rejestracji. Ma to istotne znaczenie praktyczne, ponieważ procedura rejestracyjna może trwać kilka miesięcy, jednak okres ochronny biegnie już od dnia złożenia wniosku w urzędzie (UPRP, EUIPO lub WIPO).
Po upływie pierwszych 10 lat właściciel może dokonać odnowienia prawa ochronnego na kolejne 10 lat. Co istotne, liczba takich odnowień nie jest ograniczona - znak towarowy może być przedłużany wielokrotnie, w praktyce bezterminowo. To odróżnia go od wielu innych praw własności intelektualnej i czyni jednym z najtrwalszych instrumentów ochrony marki
Warto jednocześnie podkreślić, że odnowienie nie jest nową rejestracją znaku towarowego. Nie dochodzi do ponownej oceny zdolności odróżniającej ani badania przesłanek bezwzględnych czy względnych. Właściciel nie ryzykuje sprzeciwu konkurencji wyłącznie z powodu samego odnowienia. Warunkiem utrzymania ochrony jest dochowanie terminu i prawidłowe wniesienie opłaty. To zasadnicza różnica względem sytuacji, w której znak wygasa i trzeba dokonywać nowego zgłoszenia - wtedy pojawiają się zupełnie nowe ryzyka prawne.
Na etapie planowania odnowienia szczególnie istotne jest prawidłowe ustalenie daty wygaśnięcia ochrony. Punktem odniesienia zawsze jest data zgłoszenia znaku towarowego do urzędu, ponieważ to ona wyznacza początek biegu 10-letniego okresu ochronnego. Nie należy kierować się datą otrzymania decyzji o udzieleniu prawa ochronnego ani datą wydania świadectwa rejestracji - te momenty nie wpływają na obliczanie terminu odnowienia. Błędne przyjęcie daty decyzji jako początku ochrony może skutkować nieświadomym przekroczeniem terminu i ryzykiem wygaśnięcia prawa.
Czy znak towarowy może być chroniony bez końca?
Na tle innych praw własności przemysłowej znak towarowy ma szczególny charakter. O ile ochrona:
- wzoru przemysłowego jest ograniczona maksymalnie do 25 lat,
- patentowa wygasa co do zasady po 20 latach,
o tyle prawo ochronne na znak towarowy może być odnawiane bez ograniczeń czasowych. W praktyce oznacza to możliwość budowania i utrzymywania ochrony marki przez dziesięciolecia, a nawet przez pokolenia.
Przykład: znak piwa PILSNER z 1859 roku
Dobrym przykładem pokazującym, dlaczego znak towarowy jest prawem „potencjalnie bezterminowym”, jest znak Pilsner Bier z 1859 roku (111602). Choć intuicyjnie mogłoby się wydawać, że tak stare oznaczenie dawno utraciło ochronę, w rzeczywistości znak ten był systematycznie przedłużany co 10 lat i - mimo upływu blisko 160 lat - nadal pozostaje w mocy.
Przykład oznaczenia PILSNER pokazuje, że marka nie musi mieć „daty ważności”. Może być aktywem przekazywanym z pokolenia na pokolenie, budującym renomę i wartość przedsiębiorstwa przez dekady. Warunek jest jeden: regularne i terminowe odnawianie prawa ochronnego. To właśnie ta cecha sprawia, że znak towarowy jest jednym z najbardziej strategicznych instrumentów ochrony własności intelektualnej.
Z perspektywy przedsiębiorcy znak towarowy staje się więc nie tylko narzędziem identyfikacji produktów i usług, lecz także długoterminowym aktywem o rosnącej wartości. Może być przedmiotem licencji, sprzedaży, zabezpieczenia transakcji czy elementem wyceny spółki. Jednak jego „długowieczność” jest warunkowa - zależy od systematycznego i terminowego odnawiania ochrony.
Można zatem powiedzieć, że znak towarowy to instrument pozwalający budować niemal trwałą przewagę konkurencyjną. Warunek jest jeden: właściciel musi traktować odnowienie prawa ochronnego nie jako formalny obowiązek, lecz jako stały element strategii ochrony marki.
Dlaczego warto odnawiać ochronę - korzyści, które często są niewidoczne
Przedłużenie prawa ochronnego na znak towarowy (a w przypadku wzoru przemysłowego - jego kolejnych 5-letnich okresów ochrony) to nie tylko formalność administracyjna. To decyzja strategiczna, która wpływa na bezpieczeństwo marki, jej wartość rynkową oraz realną przewagę konkurencyjną. Wiele korzyści z utrzymania ochrony działa „w tle” - przedsiębiorca często nie widzi sporów, do których w ogóle nie doszło, właśnie dlatego, że znak był aktualnie chroniony.
Efekt odstraszania - ochrona znaku towarowego lub wzoru przemysłowego działa nawet wtedy, gdy o tym nie wiesz
Publiczne rejestry znaków towarowych i wzorów przemysłowych są regularnie przeszukiwane przez prawników i przedsiębiorców przed dokonaniem nowego zgłoszenia. Aktualna ochrona oznacza:
- konkurencja widzi Twoje wcześniejsze prawo i rezygnuje z kolizyjnego oznaczenia,
- potencjalne spory są eliminowane jeszcze przed ich powstaniem,
- marka zachowuje formalny monopol bez konieczności prowadzenia postępowań.
W praktyce przez 10 lat Twój znak mógł „wygrać” wiele konfliktów bez jednego pisma procesowego. Odnowienie przedłuża to jedne z najskuteczniejszych metod odstraszających konkurencję.
Ponowna rejestracja może się nie udać!
Rezygnacja z odnowienia z założeniem „zgłoszę ponownie” jest ryzykowną strategią. Powody są dwa:
Ciasno w rejestrach - Rejestry znaków towarowych w UPRP, EUIPO oraz WIPO z roku na rok stają się coraz bardziej nasycone, ponieważ liczba nowych zgłoszeń systematycznie rośnie. W efekcie zwiększa się prawdopodobieństwo kolizji z podobnymi oznaczeniami, a ewentualne sprzeciwy konkurencji mogą znacząco wydłużyć proces rejestracji, nawet o kilkanaście miesięcy.
Surowsza praktyka urzędów - W ostatnich latach można zaobserwować bardziej rygorystyczne podejście urzędów do oceny zdolności odróżniającej oznaczeń. Wzrasta ryzyko odmowy rejestracji z powodu opisowego charakteru nazwy, a wcześniejsza decyzja sprzed 10 lat nie wiąże organu przy ponownym zgłoszeniu tego samego znaku.
Utrata ochrony znaku towarowego - co mi grozi jako przedsiębiorcy?
Wygaśnięcie prawa ochronnego jest widoczne w rejestrach. W praktyce może to prowadzić do:
- przejęcia wygasłego oznaczenia przez podmiot trzeci,
- rejestracji domeny internetowej odpowiadającej nazwie firmy,
- utrudnień w sporach na marketplace’ach i w mediach społecznościowych,
- prób wywierania presji finansowej na byłym właścicielu znaku.
W przypadku odnowienia ochrony wyłącznie dla części towarów lub usług konieczne jest jednoznaczne określenie zakresu przedłużenia poprzez wskazanie odpowiednich klas. W takiej sytuacji zmianie ulegnie również wysokość opłaty, ponieważ naliczana jest ona wyłącznie za klasy objęte dalszą ochroną.
Znak towarowy jako aktywo firmy - sprzedaż, licencja i dziedziczenie marki
Aktualnie chroniony znak towarowy lub wzór przemysłowy to pełnoprawne aktywo niematerialne, które można:
- sprzedać lub wnieść aportem do spółki,
- licencjonować w modelu franczyzowym,
- wykorzystać w procesie inwestycyjnym,
- przekazać w drodze dziedziczenia
Brak odnowienia obniża wartość przedsiębiorstwa i może negatywnie wpłynąć na rozwój marki. W przypadku wzoru przemysłowego dodatkowo oznacza utratę wyłączności na formę produktu - co w branżach designu czy e-commerce ma bezpośredni wpływ na sprzedaż.
Skuteczna ochrona znaku towarowego w sporach i w sprzedaży online
Utrzymanie prawa w mocy daje realne narzędzia egzekwowania ochrony:
- łatwiejsze wykazanie monopolu przed sądem,
- odwrócenie ciężaru dowodu na stronę przeciwną,
- skuteczniejsze zgłaszanie naruszeń na platformach sprzedażowych,
- możliwość usuwania ofert naruszających prawo bez konieczności uzyskiwania wyroku.
W praktyce aktualne świadectwo rejestracji często wystarcza, aby platforma zareagowała na zgłoszenie naruszenia.
Wpływ na sprzedaż i zaufanie: symbol ® jako element strategii marki
Formalna rejestracja i jej utrzymanie przekładają się również na percepcję marki:
- symbol ® buduje wizerunek profesjonalizmu i stabilności,
- zwiększa zaufanie konsumentów,
- wzmacnia pozycję negocjacyjną wobec partnerów biznesowych.
Badania instytucji unijnych wskazują, że przedsiębiorstwa posiadające prawa własności intelektualnej osiągają wyższe przychody i lepsze wyniki rynkowe niż podmioty, które z nich nie korzystają.
Ile kosztuje odnowienie znaku towarowego? Opłaty w UPRP, EUIPO i WIPO
Koszt przedłużenia ochrony znaku towarowego zależy od systemu, w którym został on zarejestrowany, liczby klas towarowych oraz tego, czy odnowienie następuje w terminie podstawowym czy w okresie karencji. Opłatę za przedłużenie prawa ochronnego należy uiścić przed upływem trwającego okresu ochrony, ale nie wcześniej niż na rok przed tą datą. Poniżej przedstawiam zestawienie kosztów wraz z praktycznymi przykładami.
Rozpocznij bezpłatną, wstępną weryfikację:
Przedłużenie ochrony znaku towarowego w Urząd Patentowy RP
W przypadku krajowego znaku towarowego procedura jest uproszczona - co do zasady wystarczy wniesienie opłaty za kolejny okres ochrony.
Wysokość opłaty:
- 400 PLN za każdą klasę towarową,
- w okresie 6-miesięcznej karencji* – opłata powiększona o 30% (czyli 520 PLN za klasę).
* Karencja to dodatkowy 6-miesięczny okres po upływie terminu na przedłużenie ochrony, w którym nadal można skutecznie wnieść opłatę za dalszą ochronę znaku towarowego lub wzoru przemysłowego.
Przykład:
Jeżeli znak jest zarejestrowany w 2 klasach towarowych:
- opłata podstawowa wyniesie: 2 × 400 PLN = 800 PLN za kolejne 10 lat ochrony,
w okresie karencji koszt wzrośnie do: 2 × 520 PLN = 1040 PLN.
Fakt przedłużenia prawa ochronnego jest ujawniany w oficjalnym rejestrze znaków towarowych oraz publikowany w urzędowym biuletynie. Urząd Patentowy nie wydaje w tym zakresie osobnej decyzji ani nowego świadectwa - potwierdzeniem skutecznego odnowienia jest aktualny wpis w rejestrze, który stanowi formalny dowód utrzymania ochrony na kolejny okres.
Opłatę może uiścić właściciel znaku lub jego pełnomocnik. Należy pamiętać, że po upływie 6 miesięcy od daty wygaśnięcia prawo ochronne wygasa definitywnie i nie może zostać przywrócone.
W przypadku odnowienia ochrony wyłącznie dla części towarów lub usług konieczne jest jednoznaczne określenie zakresu przedłużenia poprzez wskazanie odpowiednich klas. W takiej sytuacji zmianie ulegnie również wysokość opłaty, ponieważ naliczana jest ona wyłącznie za klasy objęte dalszą ochroną.
Przedłużenie ochrony znaku towarowego w EUIPO
W przypadku znaku UE konieczne jest złożenie wniosku o odnowienie oraz uiszczenie opłaty.
Wysokość opłaty (online):
- 850 EUR za pierwszą klasę,
- 50 EUR za drugą klasę,
- 150 EUR za trzecią i każdą kolejną klasę.
Przy odnowieniu po terminie (w 6-miesięcznym okresie karencji) doliczana jest dodatkowa opłata w wysokości 25% całkowitej należności (maksymalnie 1500 EUR).
Przykład:
Jeżeli znak UE obejmuje 4 klasy towarowe:
- opłata podstawowa wyniesie: 850 + 50 + 150 + 150 = 1200 EUR,
- w okresie karencji koszt wzrośnie do: 1200 EUR + 25% = 1500 EUR.
Wniosek o odnowienie należy złożyć w ciągu 6 miesięcy przed wygaśnięciem ochrony. Przykładowo, jeśli znak UE został zgłoszony 10.02.2016 r., ochrona wygasa 10.02.2026 r., a wniosek o przedłużenie można złożyć już od 10.09.2025 r. (czyli pół roku przed upływem 10 lat). EUIPO zwykle wysyła przypomnienie, jednak brak powiadomienia nie zwalnia z obowiązku dochowania terminu.
Pomocnym przy obliczaniu opłat za przedłużenie prawa ochronnego jest kalkulator opłat dostępny na stronie urzędowej EUIPO.
Przedłużenie ochrony znaku towarowego w WIPO
W systemie międzynarodowym odnowienie również wymaga złożenia wniosku i uiszczenia opłaty, jednak konstrukcja kosztów jest bardziej złożona.
Wysokość opłaty:
- zależy od liczby wyznaczonych państw oraz klas towarowych,
- w przypadku odnowienia w okresie karencji doliczana jest dodatkowa opłata w wysokości 50%.
Przykład:
Jeżeli międzynarodowy znak obejmuje 5 państw i 2 klasy towarowe, wysokość opłaty będzie sumą opłat podstawowych oraz indywidualnych należnych dla każdego wyznaczonego kraju. W przypadku przekroczenia terminu i skorzystania z okresu karencji, całkowita należność wzrośnie o 50%.
Przedłużenie ochrony wzoru przemysłowego w UPRP
Rejestracja wzoru przemysłowego w Urzędzie Patentowym RP daje wyłączne prawo do korzystania z jego postaci przez pierwsze 5 lat. Ochronę można przedłużać czterokrotnie, aż do maksymalnych 25 lat.
Terminy:
- opłatę za kolejny okres należy wnieść w ciągu roku przed upływem bieżącego okresu ochronnego,
- możliwe jest skorzystanie z 6-miesięcznego okresu karencji po wygaśnięciu, jednak z podwyższoną opłatą (co do zasady +30%).
Wysokość opłat za przedłużenie wzoru przemysłowego :
- II okres (6–10 rok) – 250 PLN
- III okres (11–15 rok) – 500 PLN
- IV okres (16–20 rok) – 1000 PLN
- V okres (21–25 rok) – 2000 PLN
Widać wyraźnie, że opłaty rosną wraz z upływem czasu. Ustawodawca wychodzi z założenia, że jeżeli przedsiębiorca nadal utrzymuje ochronę wzoru, oznacza to jego rosnącą wartość rynkową.
Przykład:
Jeżeli wzór przemysłowy został zgłoszony 15.03.2020 r., pierwszy okres ochronny trwa do 15.03.2025 r. Aby utrzymać ochronę na lata 2025–2030, należy wnieść opłatę 250 PLN (II okres) najpóźniej do dnia upływu pierwszego okresu lub w ciągu 6 miesięcy po tej dacie z dopłatą. W przypadku skorzystania z okresu karencji opłata za przedłużenie wzoru przemysłowego wzrasta o 30% w stosunku do kwoty należnej w terminie podstawowym.
Przedłużenie ochrony wzoru przemysłowego w EUIPO
Rejestracja wzoru wspólnotowego w EUIPO zapewnia ochronę na terenie całej Unii Europejskiej. Procedura rejestracyjna jest szybka, jednak podobnie jak w Polsce, ochrona udzielana jest w 5-letnich okresach.
Wysokość opłat za przedłużenie wzoru przemysłowego :
- II okres (lata 6–10) – 150 EUR
- III okres (lata 11–15) – 250 EUR
- IV okres (lata 16–20) – 400 EUR
- V okres (lata 21–25) – 700 EUR
Terminy:
- wniosek o przedłużenie należy złożyć w ciągu 6 miesięcy przed upływem okresu ochronnego,
- w przypadku przedłużenia ochrony wzoru wspólnotowego w 6-miesięcznym okresie karencji naliczana jest dodatkowa opłata w wysokości 25% kwoty należnej za dany okres przedłużenia.
Przykład:
Jeżeli wzór wspólnotowy został zarejestrowany 1.09.2018 r., pierwszy okres ochronny wygasa 1.09.2023 r. Aby przedłużyć ochronę do 2028 r., należy uiścić 150 EUR w terminie podstawowym. Po tej dacie możliwe jest jeszcze odnowienie w okresie karencji - z podwyższoną opłatą.
Warto pamiętać, że w przypadku zgłoszeń obejmujących wiele odmian wzoru, koszty rejestracji są wyższe, jednak opłaty za przedłużenie dotyczą już każdego wzoru oddzielnie.
Przedłużenie ochrony wzoru przemysłowego w WIPO
W przypadku międzynarodowej rejestracji wzorów przemysłowych (system haski administrowany przez WIPO), przedłużenie ochrony odbywa się poprzez złożenie wniosku do Biura Międzynarodowego.
Terminy:
- standardowo odnowienie możliwe jest przed upływem 5-letniego okresu ochrony,
- po wygaśnięciu dostępny jest dodatkowy okres karencji (z opłatą dodatkową),
- należy uwzględnić, że niektóre państwa wyznaczone w rejestracji mogą mieć odrębne wymogi formalne lub terminowe.
Opłaty:
- zależą od liczby wyznaczonych państw,
- mogą obejmować opłaty podstawowe oraz opłaty indywidualne wymagane przez konkretne kraje,
- w przypadku odnowienia po terminie doliczane są dodatkowe należności.
Przykład:
Jeżeli międzynarodowy wzór przemysłowy obejmuje 4 państwa i kończy pierwszy 5-letni okres ochrony, właściciel musi wnieść opłatę podstawową oraz ewentualne opłaty indywidualne dla każdego z tych krajów. Brak działania w terminie może skutkować wygaśnięciem ochrony w części lub we wszystkich wyznaczonych państwach.
Podsumowanie - odnowienie ochrony znaku towarowego i wzoru przemysłowego
Rejestracja znaku towarowego lub wzoru przemysłowego to dopiero początek ochrony. Prawdziwe bezpieczeństwo marki zaczyna się wtedy, gdy właściciel świadomie zarządza jej cyklem życia - kontroluje terminy, analizuje zakres ochrony i regularnie odnawia prawa wyłączne. Odnowienie nie jest formalnym dodatkiem do rejestracji, lecz warunkiem utrzymania monopolu prawnego, który chroni nazwę, logo czy wygląd produktu przed przejęciem przez konkurencję.
Z perspektywy biznesowej znak towarowy to aktywo o rosnącej wartości. Może być przedmiotem sprzedaży, licencji, zabezpieczenia inwestycji czy elementem wyceny przedsiębiorstwa. Jednak utrata ochrony - nawet wskutek przeoczenia terminu, może oznaczać realne straty finansowe, osłabienie pozycji negocjacyjnej oraz ryzyko kosztownego rebrandingu. W przypadku wzoru przemysłowego konsekwencją może być utrata wyłączności na design, który stanowi o przewadze rynkowej produktu.
Warto także pamiętać, że ochrona własności intelektualnej funkcjonuje w różnych systemach prawnych - krajowym, unijnym i międzynarodowym - z odmiennymi terminami oraz zasadami odnowienia. Dlatego skuteczne zarządzanie portfelem znaków i wzorów wymaga nie tylko znajomości przepisów, ale również systematycznego monitorowania dat wygaśnięcia oraz strategicznego planowania kolejnych okresów ochronnych.
W tym zakresie Kkancelaria Brandelaw prowadzi kompleksowy nadzór nad terminami ochrony znaków towarowych i wzorów przemysłowych swoich klientów. Dzięki systematycznemu monitoringowi oraz przypomnieniom o zbliżających się terminach przedsiębiorcy zyskują pewność, że nie przeoczą kluczowych dat i nie utracą tego, co w marce najcenniejsze - formalnej i skutecznej ochrony prawne
Odnowienie prawa ochronnego to przewidywalny i stosunkowo niewielki koszt w porównaniu z potencjalnymi skutkami jego braku. W praktyce jest to inwestycja w ciągłość, stabilność i długofalową wartość marki - element, który powinien być stałym punktem strategii każdego przedsiębiorcy budującego silną pozycję na rynku.
FAQ
Poznaj odpowiedzi na popularne pytania
Nie. Odnowienie prawa ochronnego służy wyłącznie utrzymaniu dotychczasowego zakresu ochrony. Nie ma możliwości dodania nowych klas towarowych ani rozszerzenia wykazu towarów i usług w ramach samego przedłużenia. Jeżeli przedsiębiorca chce objąć ochroną nowe produkty lub usługi, konieczne jest złożenie odrębnego zgłoszenia znaku towarowego.
Po upływie okresu karencji prawo ochronne wygasa definitywnie i nie może zostać przywrócone. W takiej sytuacji jedyną możliwością jest ponowne zgłoszenie znaku do rejestracji, co wiąże się z ryzykiem sprzeciwu, odmowy rejestracji lub przejęcia oznaczenia przez konkurencję. Dlatego kluczowe jest monitorowanie daty wygaśnięcia i działanie z odpowiednim wyprzedzeniem.
Urząd może, ale nie ma takiego obowiązku. W niektórych systemach, np. w EUIPO, właściciel znaku często otrzymuje elektroniczne przypomnienie o zbliżającym się terminie wygaśnięcia ochrony. Nie jest to jednak gwarantowane - brak powiadomienia nie wstrzymuje biegu terminu ani nie stanowi podstawy do jego przywrócenia.
Absolwent prawa na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim, studium prawa amerykańskiego w Chicago Kent College of Law. Słuchacz studiów podyplomowych z zakresu zarządzania projektami w Akademii Leona Koźmińskiego oraz własności intelektualnej w Szkole Prawa Własności Intelektualnej w Centrum Praw Własności Intelektualnej im. H. Grocjusza. Trener i wykładowca, współpracuje z Wydziałem Prawa UMCS w Lublinie, Akademią Leona Koźmińskiego oraz Centrum Praw Własności Intelektualnej prowadząc zajęcia, obejmujące zagadnienia związane z informatyką i nowymi technologiami.
