Unieważnienie znaku towarowego – kiedy jest możliwe?
Zarejestrowany znak towarowy może zostać unieważniony, jeżeli już w chwili udzielenia ochrony nie spełniał ustawowych warunków albo pozostawał w kolizji z wcześniejszym prawem. Unieważnienie może objąć całe prawo lub tylko część towarów i usług. Nie jest tym samym co sprzeciw wnoszony przed rejestracją ani wygaśnięcie wynikające z późniejszych zdarzeń. Wyjaśniamy, kto może złożyć wniosek, jakie podstawy należy wskazać i jak przebiega postępowanie przed UPRP.
Unieważnienie znaku towarowego polega na usunięciu ochrony, która nie powinna była zostać udzielona.
Wniosek może dotyczyć całego prawa albo tylko części towarów i usług. Sprawę rozpoznaje UPRP w postępowaniu spornym. W przypadku podstaw opartych na wcześniejszym prawie wystąpić może przede wszystkim właściciel tego prawa lub osoba uprawniona do jego wykonywania.
Unieważnienie należy odróżnić od sprzeciwu i wygaśnięcia prawa. Sprzeciw dotyczy zgłoszenia, które nie zostało jeszcze zarejestrowane. Unieważnienie odnosi się do prawa już udzielonego, natomiast wygaśnięcie wynika z późniejszych zdarzeń, takich jak nieużywanie znaku przez nieprzerwany okres pięciu lat.
Chcesz lepiej chronić to, co wyróżnia Twoją markę? Sprawdź inne usługi z zakresu IP i zabezpiecz nazwę, logo, design, domenę, prawa autorskie lub oznaczenia, które budują wartość firmy.
Marcin Setlak - prawnik zajmujący się własnością intelektualną. Od 2015 roku prowadzi kancelarię brandingową BRANDELAW.
Kiedy znak towarowy może zostać unieważniony?
Zanim sprawdzisz, jak zastrzec znak w Polsce, warto ocenić, czy oznaczenie spełnia wszystkie warunki wymagane do uzyskania ochrony. UPRP bada z urzędu m.in. zdolność odróżniającą znaku, jego opisowy charakter oraz ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd. Po rejestracji prawo może jednak zostać podważone, jeżeli okaże się, że już w chwili jego udzielenia istniała przeszkoda wyłączająca ochronę.
W procesie rejestracji znaku towarowego każde zgłoszenie badane jest przez eksperta urzędu patentowego, którego celem jest wykrycie potencjalnych przeszkód uniemożliwiających zastrzeżenie znaku towarowego. Do tych przeszkód należą bezwzględne przesłanki odmowy rejestracji znaku. Kilka najczęstszych z nich prezentujemy poniżej.
Warto jednak pamiętać, że nawet pozytywna decyzja o udzieleniu prawa ochronnego nie oznacza całkowitego zamknięcia tematu. W określonych sytuacjach możliwe jest bowiem podważanie rejestracji - zarówno przez konkurentów, jak i inne podmioty, które uznają, że znak nie powinien korzystać z ochrony. Dlatego tak istotne jest, aby już na etapie zgłoszenia zadbać o prawidłową konstrukcję oznaczenia, jego zdolność odróżniającą oraz rzetelną analizę ryzyk. W krajowej procedurze rejestracji decyzja warunkowa UPRP wskazuje opłaty za pierwszy okres ochrony i publikację, które trzeba wnieść w wyznaczonym terminie. Dopełnienie tych formalności pozwala uzyskać prawo do znaku, ale nie usuwa ewentualnych podstaw do jego późniejszego unieważnienia. Dobrze przygotowana strategia rejestracyjna minimalizuje ryzyko sporów i wzmacnia bezpieczeństwo marki w dłuższej perspektywie.
Przy tworzeniu tej strategii warto ustalić, co obejmuje ochrona znaku towarowego. Wyłączność wynikająca z rejestracji dotyczy określonych towarów i usług oraz konkretnego terytorium, dlatego zakres zgłoszenia powinien odpowiadać planowanemu wykorzystaniu marki.
Z jakich bezwzględnych powodów można unieważnić znak?
- Brak zdolności odróżniającej znaku towarowego
Ekspert Urzędu Patentowego odmówi Ci rejestracji znaku, który opisuje swoją naturę towaru. Jeśli znak nie jest w stanie jednoznacznie odróżnić produktów czy usług jednej firmy od innych na rynku, to nie spełnia podstawowego warunku do rejestracji.
- Znak towarowy wskazuje na cechy towarów i usług
Znak towarowy nie może opisywać cech produktów lub usług, które reprezentuje. Słowa lub symbole opisujące bezpośrednio funkcje, jakość, skład czy cechy danego produktu nie mogą zostać zmonopolizowane. Gdyby firmy mogły rejestrować takie słowa jako znaki towarowe, konkurencja miałaby ograniczony dostęp do używania ogólnych opisów, co negatywnie wpłynęłoby na zdolność rynkową innych przedsiębiorstw, ograniczając ich innowacyjność i uczciwą konkurencję na rynku.
- Znak jest nazwą rodzajową lub zwyczajowo używaną
Jeżeli nazwa staje się rodzajowa traci swoja moc odróżniająca. Przykładem takich nazwa jest “aspiryna” czy “kserokopiarka”, które obecnie stały się nazwami wskazującym na rodzaj przedmiotu. Podobnie jest ze znakami, które pochodzą z języka potocznego i są powszechnie używane.
- Nazwy sprzeczne z porządkiem publicznym
Rejestracja nazw sprzecznych z porządkiem publicznym jest niedozwolone z uwagi na społeczne i etyczne wartości. Zakaz rejestracji nazw obraźliwych, promujące niemoralne zachowania ma na celu ochronę interesu publicznego.
- Znak zawiera chronione symbole bez wymaganej zgody
Rejestracja znaku towarowego zawierającego symbole narodowe jest zabroniona z wielu powodów, głównie ze względu na szacunek dla symboli narodowych oraz ograniczenia związane z ich wykorzystaniem.
Jeżeli ekspert Urzędu Patentowego znajdzie powyższe przeszkody odrzuci wniosek zgłoszeniowy wnoszony w celu rejestracji znaku towarowego. Może jednak zdarzyć się tak, urzędnik omyłkowo stwierdzi, że oznaczenie jest pozbawione bezwzględnych przeszkód w rejestracji i znak zostanie zastrzeżony. O takiej rejestracji mówimy, że zostało dokonana w złej wierze i to może być głównym powodem do unieważnienia znaku towarowego.
Kiedy wcześniejsze prawo może prowadzić do unieważnienia znaku?
Wcześniejsze prawo może stać się podstawą zakwestionowania późniejszego znaku na różnych etapach jego ochrony. Jeżeli zgłoszenie nie zostało jeszcze zarejestrowane, właściciel wcześniejszego prawa może wszcząć postępowanie sprzeciwowe w ciągu trzech miesięcy od publikacji zgłoszenia w Biuletynie Urzędu Patentowego. Sprzeciw może dotyczyć m.in. znaku identycznego albo podobnego, jeżeli ze względu na towary lub usługi zachodzi ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd.
Jeżeli późniejszy znak został już zarejestrowany, wcześniejsze prawo może w określonych przypadkach stanowić podstawę wniosku o unieważnienie. Wnioskodawca powinien jednak wykazać konkretne prawo, jego pierwszeństwo, zakres ochrony oraz przesłanki kolizji z późniejszym oznaczeniem.
O podobieństwie znaków towarowych może świadczyć wiele czynników, które nie zawsze są widoczne gołym okiem. Dlatego tak ważna jest analiza znaku przed rejestracją, której celem jest uchwycenie podobieństw do oznaczeń już zarezerwowanych. Zadanie to jest wymagające i wymaga nie tylko doświadczenia, ale również praktycznej znajomości orzecznictwa oraz zasad oceny kolizyjności w prawie własności intelektualnej. Z tego względu warto powierzyć je specjalistom. Jeżeli chcesz sprawdzić, czy istnieje znak podobny do Twojego lub do znaku już zarejestrowanego, skorzystaj z pomocy naszego zespołu.
Należy pamiętać, że w praktyce nawet pozornie niewielkie podobieństwo może sprawić, że Twoje oznaczenie zostanie uznane za znak sporny. Rejestracja takiego znaku może w przyszłości prowadzić do poważnych problemów prawnych, w tym do postępowania o unieważnienie znaku, kosztownych sporów z konkurencją czy konieczności rebrandingu. Rzetelna analiza przed zgłoszeniem to nie koszt - to inwestycja w bezpieczeństwo i stabilny rozwój marki.
Przy planowaniu kosztów nowego zgłoszenia warto sprawdzić, czy dostępna jest dotacja na rejestrację znaku. Wsparcie może zmniejszyć wydatki na opłaty urzędowe, ale nie zastępuje wcześniejszego badania oznaczenia i oceny ryzyka unieważnienia.
Rozpocznij bezpłatną, wstępną weryfikację:
Jak wygląda procedura unieważnienia znaku towarowego?
Jeżeli uważasz, że otrzymanie prawa ochronnego na znak towarowy jest nieodwracalne to nic bardziej mylnego. Nawet po zastrzeżeniu znaku towarowego osoba trzecia może ubiegać się o unieważnienie Twojego prawa. To właśnie wtedy rozpoczyna się walka pomiędzy osobą wnioskującą o unieważnienie znaku a osobą, która chce zachować swoje prawa do oznaczenia. Sprawa o unieważnienie znaku towarowego rozpatrują kolegia do spraw spornych Urzędu Patentowego. Na decyzje organu rozpatrującego sprawę przysługuje skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Co ważne skutek unieważnienia znaku jest cofający w czasie (ex tunc) to oznacza, że prawo do znaku nigdy nie istniało. To z kolei stanowi, że wszystkie działania podejmowane przez właściciela znaku po rejestracji tracą swoją wartość w świetle prawa.
Z naszej praktyki w BRANDELAW
W sprawach o unieważnienie samo wskazanie podobieństwa nazw zwykle nie wystarcza. Analizujemy również zakres towarów i usług, daty pierwszeństwa, sposób funkcjonowania marek na rynku oraz materiał potwierdzający wcześniejsze prawa. Dopiero połączenie tych elementów pozwala ocenić, czy istnieją realne podstawy do podważenia rejestracji.
Czy istnieje termin na złożenie wniosku o unieważnienie znaku?
W procesie unieważnienia znaku towarowego istnieje określony czas, w którym osoba trzecia może wystąpić z wnioskiem o unieważnienie. Zgodnie z przepisami, przez kolejne 5 lat od daty rejestracji znaku towarowego (czyli druga część 10 -letniego okresu), lub w przypadku zgłoszenia w złej wierze – bezterminowo, możliwe jest złożenie takiego wniosku.
Jeżeli Twojej konkurencji udzielono prawo ochronne z wcześniejszym terminem, to jeszcze nie przesądza o Twojej straconej pozycji. Przepisy prawa wskazują, że znak towarowy może być unieważniony, jeżeli zastaną przedstawione odpowiednie argumenty. Do nich można zaliczyć min. ryzyko wprowadzenia odbiorców w błąd co do pochodzenia produktu czy brak rzeczywistego używania oznaczenia w danej klasie towarowo-usługowej.
Ciężar udowodnienia nieprawidłowości w rejestracji znaku leży po stronie wnoszącego pozew. Właściciel znaku towarowego z kolei może podjąć stosowne działania obronne w celu zachowania swojego prawa.
Istnieje jednak ryzyko, że znak początkowo opisowy ze względu na jego ogromną popularność zaczął być kojarzony z konkretnym produktem lub firmą. Wtedy mówi się, że znak uzyskał “wtórną zdolność odróżniającą” Czyli początkowo znak opisowy po określonym czasie zyskał swoją unikalność i oryginalność.
Sprzeciw, unieważnienie i wygaśnięcie znaku – najważniejsze różnice
| Procedura | Kiedy jest stosowana? | Główna podstawa | Możliwy skutek |
|---|---|---|---|
Sprzeciw | Po publikacji zgłoszenia, przed rejestracją | Kolizja zgłoszenia z wcześniejszym prawem | Odmowa udzielenia ochrony w całości albo części |
Unieważnienie | Po udzieleniu prawa ochronnego | Przeszkoda istniejąca już w chwili udzielenia ochrony | Usunięcie ochrony w całości albo części |
Wygaśnięcie | Po rejestracji, wskutek późniejszych zdarzeń | Nieużywanie znaku, utrata charakteru odróżniającego, upływ okresu ochrony lub zrzeczenie się prawa | Ustanie prawa od daty wynikającej z ustawy lub określonej w decyzji |
Wybór właściwej procedury zależy przede wszystkim od etapu ochrony oraz momentu powstania przyczyny podważającej prawo. Sprzeciw dotyczy zgłoszenia, unieważnienie wad istniejących przy udzieleniu ochrony, a wygaśnięcie późniejszych zdarzeń wpływających na trwanie prawa.
Przed przygotowaniem wniosku o rejestracji znaku towarowego trzeba ustalić nie tylko, czy znak budzi zastrzeżenia, lecz przede wszystkim kiedy powstała przyczyna podważająca jego ochronę. Problem istniejąca już w chwili rejestracji może uzasadniać unieważnienie. Późniejsze nieużywanie, utrata zdolności odróżniającej lub zmiana znaku w oznaczenie mylące prowadzą natomiast do oceny przesłanek wygaśnięcia. Wybór niewłaściwego trybu może zakończyć sprawę bez merytorycznego rozpoznania najważniejszych argumentów.
Czym różni się unieważnienie znaku od jego wygaśnięcia?
Unieważnienie oznacza, że prawo nie powinno było zostać udzielone już od początku, np. z powodu opisowego charakteru znaku, złej wiary albo wcześniejszego prawa innej osoby. Wygaśnięcie dotyczy prawa udzielonego prawidłowo, które później ustało, np. wskutek pięcioletniego nieużywania znaku albo nieprzedłużenia ochrony. Obie sprawy rozpoznaje UPRP w postępowaniu spornym.
Przykład sporu o unieważnienie znaku towarowego
Spór pomiędzy Christian Louboutin a Yves Saint Laurent (YSL) to jedna z najbardziej znanych batalii w świecie mody i praw własności intelektualnej. Christian Louboutin to marka znana z czerwonej podeszwy butów, które stały się znakiem rozpoznawalnym marki. W 2011 roku firma złożyła wniosek przeciwko YSL oskarżając ją o naruszenie znaku towarowego, który wprowadził na rynek buty z czerwoną podeszwą. Ostatecznie sąd rozpatrzył sprawę, twierdząc, że YSL może stosować czerwoną podeszwę na butach ale wtedy kiedy buty są tego samego koloru. Dla firmy Christian Louboutin czerwona podeszwa była kluczowym elementem ich rozpoznawalności, a sprawa stała się precedensem, który określił granicę ich prawa wyłączności używania czerwonego koloru na podeszwach obuwia. Ten spór podkreślił jak istotne jest określenie granic i zakresu ochrony znaków towarowych w kontekście wzornictwa w modzie oraz jak subtelne elementy mogą decydować o wyniku sporu o unieważnienie znaku towarowego.
Spór o czerwoną podeszwę pokazuje, jak ważne jest ustalenie, co dokładnie obejmuje prawo do znaku i gdzie przebiegają granice wyłączności. Dla marki działającej za granicą istotne jest również terytorium, na którym może egzekwować swoje prawa. Dlatego międzynarodowa ochrona znaku powinna być zaplanowana z uwzględnieniem rynków, na których firma prowadzi lub zamierza prowadzić działalność. Każde państwo wskazane w zgłoszeniu międzynarodowym ocenia oznaczenie zgodnie z własnymi przepisami, więc uzyskanie ochrony w jednym kraju nie gwarantuje jej przyznania w pozostałych.
FAQ
Poznaj odpowiedzi na popularne pytania
Wniosek o unieważnienie może złożyć każda osoba, która uzna, że znak ten został zarejestrowany wbrew przepisom prawnym lub narusza prawa innych. Może to być konkurencyjna firma lub konsument, który czuje, że znak jest mylący lub nieprawidłowo zarejestrowany. Od każdej decyzji o udzieleniu prawa ochronnego można się odwołać, decyduje o tym czas oraz posiadane argumenty przemawiające za unieważnieniem znaku towarowego.
Unieważnienie oznacza, że właściciel traci wyłączność wynikającą z rejestracji w zakresie objętym decyzją. Prawo może zostać unieważnione w całości albo tylko dla części towarów i usług. Dalsze używanie oznaczenia wymaga osobnej oceny, ponieważ może naruszać wcześniejszy znak, nazwę przedsiębiorcy lub inne prawa osoby trzeciej.
Nie trzeba czekać pięciu lat od rejestracji znaku, aby złożyć wniosek o jego unieważnienie. Pięcioletni okres ma znaczenie m.in. wtedy, gdy właściciel wcześniejszego prawa świadomie tolerował używanie późniejszego zarejestrowanego znaku. Po spełnieniu ustawowych warunków może utracić możliwość powołania się na wcześniejsze prawo, chyba że późniejszy znak został uzyskany w złej wierze.
Unieważnienie znaku konkurencji usuwa ochronę wynikającą z tej konkretnej rejestracji w całości albo części. Może to ułatwić rejestrację własnego oznaczenia lub usunąć jedną z przeszkód prawnych w jego używaniu. Nie daje jednak automatycznej swobody działania, ponieważ nadal mogą istnieć inne znaki, prawa do firmy, dobra osobiste lub podstawy ochrony wynikające z przepisów o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.
Ryzyko można ograniczyć przez ocenę zdolności ochronnej oznaczenia, badanie wcześniejszych znaków, prawidłowe określenie towarów i usług oraz udokumentowanie praw do nazwy i logo. Rejestracja nie daje jednak bezwzględnej gwarancji, że prawo nigdy nie zostanie podważone. Znaczenie mają również wcześniejsze prawa innych podmiotów oraz okoliczności istniejące w dniu zgłoszenia.
Prawnik zajmujący się własnością intelektualną. Od ponad 20 lat tworzy marki, a od 2015 roku prowadzi kancelarię brandingową BRANDELAW. Kancelaria zarejestrowała ponad 3 200 znaków towarowych dla blisko 2 200 klientów, a jej zespół stworzył 237 nazw i 346 logotypów. Absolwent prawa na Katolickim Uniwersytecie Lubelskim oraz studiów podyplomowych z prawa własności intelektualnej. Prowadzi zajęcia z prawa nowych technologii i własności intelektualnej. Uważa, że najczęstszym błędem przedsiębiorców nie jest brak dobrej marki, lecz brak jej odpowiedniej ochrony.
